Aslıhan ÇAKMAK ÖNAL, Esra KINACI-BİBER, Oğuz Abdullah UYAROĞLU, Naciye VARDAR YAĞLI, Melda SAĞLAM, Deniz İNAL İNCE, Ebru ÇALIK, Lale ÖZIŞIK, Nursel ÇALIK BAŞARAN, Gulay SAİN-GÜVEN
Journal of Exercise Therapy and Rehabilitation - 2026;13(2):114-125
Amaç: Koronavirüs hastalığı (COVID-19), fiziksel aktivite, anksiyete, depresyon, uyku ve genel yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkilere neden olur. Telerehabilitasyon, yüz yüze rehabilitasyonun bir alternatifi olabilir. Bu çalışmada, COVID-19 nedeni ile hastaneye yatırılan bireylerde, taburculuk sonrası uygulanan telerehabilitasyonun fiziksel aktivite, psikososyal durum, uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve günlük yaşam aktiviteleri (GYA) üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlandı. Yöntem: Pandemi sırasında, COVID-19 nedeni ile hastaneye yatan ve taburcu olan yirmi kişi, egzersiz broşürü ve telefon görüşmeleri kullanılarak gerçekleştirilen 12 haftalık telerehabilitasyon programına dahil edildi. Veriler, taburculukta ve taburculuk sonrası 1., 2., 3. ve 6. aylarda Google Formlar kullanılarak toplandı. Fiziksel aktivite Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ); psikososyal durum Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS) ile değerlendirildi. Uyku kalitesinin değerlendirilmesinde Pittsburgh Uyku Kalitesi Endeksi (PSQI) kullanıldı. Yaşam kalitesi Nottingham Sağlık Profili (NHP); GYA Barthel İndeksi (BI) ile değerlendirildi. Bulgular: Telerehabilitasyon sonrası IPAQ toplam puanı 3. ayda taburculuğa göre anlamlı olarak artarken (p=0,006), 3. ve 6. ay IPAQ toplam puanları benzerdi (p>0,007). HADS anksiyete puanı, taburculuğa göre zaman içinde anlamlı olarak azaldı (p<0,007). PSQI global puanı, telerehabilitasyon sonrası anlamlı olarak azaldı (p<0,05). NHP ve BI skorları açısından değerlendirme dönemleri arasında farklılık saptanmadı (p>0,007). Sonuç: COVID-19 nedeni ile hastaneye yatırılan bireylerde, taburculuk sonrası uygulanan 12 haftalık telerehabilitasyon programı, fiziksel aktivite düzeyinde artış sağlayarak, bunu takip eden üç ay boyunca fiziksel aktivite düzeyinin korunmasına katkıda bulunmuş olabilir. Bulgularımız, telerehabilitasyonun COVID-19 geçiren bireylerde fiziksel aktiviteyi destekleme, anksiyete ve depresyon semptomlarını azaltma ve uyku kalitesini artırma açısından faydalı olabileceğini göstermektedir. Elde edilen bu sonuçların doğrulanabilmesi için kontrol grubu dahil edilerek yapılacak ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
