EREN USUL, SEMİH KORKUT
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2021;78(1):47-52
GİRİŞ ve AMAÇ: Yeni koronovirs hastalığı (COVID-19) pandemisinde, acil sağlık hizmetleri kara ve hava ambulanslarıyla ön hatta görev alırlar ve ciddi zorluklarla karşı karşıyadırlar. Şimdiye kadar, COVID-19 hastalarının bakımı ve Avrupa çapında hava ambulans sistemleri ile taşınmasına ilişkin veriler çok sınırlıdır. Pandemi döneminde yurtiçi ve yurtdışı birçok COVID-19 hastasının transferi hava ambulansları ile yapılmıştır. Biz bu çalışmamızda hava ambulans sistemimizle taşınan COVID-19 hastalarının tanımlayıcı özelliklerini incelemeyi amaçladık. YÖNTEM ve GEREÇLER: Çalışmamız retrospektif kohort çalışmasıdır. Çalışmaya 15.04.2020-31.12.2020 tarihleri arasında real time PCR testi sonucuna göre COVID-19 tanısı alıp sabit kanatlı hava ambulansı ile transfer edilen hastalar çalışmaya dahil edildi. Vakaların bilgileri Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Otomasyon Sisteminden (ASOS) ve uçuş kayıtlarından elde edildi. Hastaların uçuş süresi, yaş, cinsiyet, yatış yeri durumu (servis/yoğun bakım ünitesi), vital bulguları, aldıkları tedavi (nazal oksijen, Non invaziv mekanik ventilasyon (NIMV), mekanik ventilasyon), taşınma şekilleri ve taşınma sonrası dezenfeksiyon işlemleri incelendi. BULGULAR: Çalışma tarihleri arasında sabit kanatlı ambulans ile real time PCR testi sonucuna göre kesin COVID-19 tanısı alan hasta sayısı 80 idi. Hastaların %85’i erkekti ve yaş ortalaması 44, 7 ± 14, 0 idi. Ortalama uçuş süresi 492, 2 ± 270, 8 dakikaydı. Transfer edilen COVID-19 hastalarının %87, 5’i (n=70) yataklı servise, %12, 5’i (n=10) yoğun bakıma yatırıldı. Transfer sürecinde %2, 5’i (n=2) CPAP tedavisi, %3, 8’i (n=3) mekanik ventilatör takibi, %22, 5’i (n=18) İ.V. sıvı tedavisi ve %71, 3’ü (n=57) nazal oksijen tedavisi almıştır. Tüm hastaların transferinde tıbbi ekip Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanmıştır. Hastaların %97, 5’i (n=75) portablzolasyon ünitesi (PÜ)’nde, %2, 5’i (n=5) ise izolasyonsuz transfer edilmiştir. TARTIŞMA ve SONUÇ: COVID-19 hastalarının havadan uzun sürelerde bile nakli ve bakımı uygun görülmektedir. KKD’ın uygun kullanımı ve PÜ’ler içinde COVID-19 hastalarının hava yoluyla taşınması görevli personel için güvenli olabilir
