EYÜP SABIR ERBİÇER, AHMET METİN, SEDAT ŞEN
Humanistic Perspective - 2025;7(2):165-182
Çalışmalar, COVID-19 ile ilişkili korku ve kaygının; depresif ve kaygı bozuklukları, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve yaygın anksiyete bozukluğu gibi çeşitli psikolojik sorunlarla ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu sistematik derleme ve meta-analiz çalışması, COVID-19 ile ilişkili korku ve kaygının birleştirilmiş ham ortalamasını tahmin etmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmanın ikinci amacı ise, COVID-19 ile ilişkili korku ve kaygı düzeylerinde potansiyel moderatörlerin rolünü açıklığa kavuşturmaktır. Bu nedenlerle, çalışmalar Google Scholar, PubMed, Web of Science ve SCOPUS gibi çeşitli veri tabanlarında taranmıştır. Çalışmanın bulguları, COVID-19 korkusunun birleştirilmiş ortalamasının 18.96, COVID-19 kaygısının birleştirilmiş ortalamasının ise 2.50 olduğunu ortaya koymuştur. Moderatör analizleri, COVID-19 ile ilişkili korku açısından kültür ve kıtanın; COVID-19 ile ilişkili kaygı açısından ise kıta ve hedef popülasyonun anlamlı moderatörler olduğunu ortaya koymuştur. Meta-regresyon analizleri ise, yaş ve kadın katılımcı oranı gibi sürekli moderatörlerin, COVID-19 ile ilişkili korku ve kaygının anlamlı yordayıcıları olmadığını göstermiştir.
