Aybüke Cansu KALKAN, Canseli TOSUN, Turhan KAHRAMAN, Arzu GENÇ, Berril DÖNMEZ ÇOLAKOĞLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2026;11(1):38-44
Amaç: Çalışmanın amacı COVID -19 pandemisinin Parkinson hastalarının motor olmayan bulguları üzerindeki değişimini incelemek, değişim miktarlarını sağlıklı bireylerle karşılaştırmak ve pandemi döneminde Parkinson hastalarının koronafobi ile motor olmayan bulguları arasındaki ilişkiyi incelemekti. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 53 Parkinson hastası ve 53 sağlıklı birey dahil edildi. Katılımcıların uyku kalitesi (Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi), yorgunluk şiddeti (Yorgunluk Şiddet Ölçeği) ve depresif bulguları (Geriatrik Depresyon Ölçeği) pandemi dönemi ve pandemi öncesi dönem olmak üzere iki ayrı dönem için değerlendirildi. Pandemi dönemindeki koronafobiyi değerlendirmek için Koronavirüs 19 Fobisi Ölçeği kullanıldı. Bulgular: Pandemi öncesi dönemle karşılaştırıldığında pandemi döneminde hastaların motor olmayan semptomlarını değerlendiren ölçeklerin puanlarının istatistiksel olarak anlamlı derecede arttığı belirlendi (p<0,05). Sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında, hastaların Yorgunluk Şiddet Ölçeği puanındaki değişimin istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulundu (p=0,027). Pandemi sırasında hastaların Koronavirüs 19 Fobisi Ölçeği ile Geriatrik Depresyon Ölçeği puanları arasında pozitif yönde zayıf düzeyde bir korelasyon saptandı (rho=0,357, p=0,009). Sonuç: COVID -19 pandemisi sırasında Parkinson hastalarının uyku kalitesi bozulmuş, yorgunluk şiddeti ve depresif bulguları artmıştır. Ayrıca pandemi döneminde yorgunluk şiddetindeki değişimin sağlıklı bireylere kıyasla daha belirgin olduğu görülmüştür. Hastaların artmış koronafobi düzeyi kötüleşen depresif bulgularla ilişkilidir. Parkinson hastalarının motor olmayan bulguları bu tür küresel sağlık krizlerinden olumsuz etkilenebileceğinden önleyici ve destekleyici yönetim stratejilerinin geliştirilmesi önemli olacaktır.
