Fatih Mehmet AKILLI, Büşra Betül ÖZMEN ÇAPIN, İhsan Salih AVŞAR, Taha CEYLAN, Nurça ADEMOĞLU, Sarper Yiğit GÜLDOĞAN, Umut Can DAĞCI, Arzu İLKİ
Türkiye Parazitoloji Dergisi - 2026;50(3):133-138
Amaç: İnsanda daimi bir ektoparazit olan Demodex spp. akarları ile ilgili kişisel hijyen alışkanlıklarının etkisini değerlendiren çalışmalar literatürde yer almakla birlikte, COVID-19 pandemisi döneminde maske kullanımının Demodex spp. yaygınlığı üzerindeki etkisini inceleyen araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışmada COVID-19 maske kullanımı ve kişisel hijyen alışkanlıklarının Demodex spp. saptanma sıklığını araştırmak amaçlanmıştır. Yöntemler: Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinden alın ve maske altında kalan yanak bölgesinden standart yüzeyel deri biyopsi örnekleri alınmıştır. Örnekler, lam yüzeyine siyanoakrilat damlatılarak etkenin araştırılacağı yüz bölgesine yapıştırılıp bir dakika beklenerek alınmıştır. Gönüllülerden alın ve yanak olmak üzere iki bölgeden örnek alınmıştır. Lamın örnek alınan kısmına 1-2 damla immersiyon yağı damlatılıp lamel ile kapatılarak ışık mikroskobunda x4, x10 ve x40'lık objektiflerde parazit varlığı araştırılmıştır. Cm2'de 5 ve daha fazla Demodex spp. görülmesi enfestasyon olarak değerlendirildi. Örnek alımı sırasında gönüllülerden tıbbi maske kullanımı, yüz yıkama sıklığı, makyaj kullanımı gibi kişisel hijyen alışkanlıklarının sorulduğu bir anket doldurmaları istenmiş, bu anket soruları ile örneklerin sonuçları SPSS 16.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 43 kadın, 61 erkek toplam 104 gönüllü katılmıştır. Katılımcıların %49,0 (n=51)'inde Demodex spp. saptanmış olup, kadınların %51,2'si (n=22), erkeklerin %47,5'tir (n=29). Yanaktan alınan örneklerin %46,2 (n=48), alından alınan örneklerin %13,5'ünde (n=14) Demodex spp. bulunmuştur. Akar saptanan tüm katılımcıların maske kullandığı belirlenmiştir. Maske değiştirme süresi uzadıkça enfestasyon oranı artış göstermiştir. Akne öyküsü olan katılımcıların %52,8'inde Demodex spp. saptanmış olup, yüz yıkama sıklığı ile Demodex spp. varlığı arasında anlamlı bir bağlantı bulunmuştur (p=0,036). Sonuç: Araştırmamız sonucunda yanak bölgesinde Demodex spp. saptanma sıklığının daha yüksek olması COVID-19 pandemisi nedeniyle bireylerin uzun süre tıbbi maske kullanımına bağlı olabileceği sonucuna varılmıştır.
