Mücahit MUSLU, Kevser KARLI
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi - 2026;8(2):493-504
Amaç: Süpermarket reklamları, özellikle sağlık krizleri sırasında, tüketici beslenme davranışları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Ancak COVID-19 pandemisi sürecinde Türkiye'de süpermarket broşürlerinde tanıtılan gıdaların besin değeri hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bu çalışmada, pandeminin ilk yılında süpermarket broşürlerinde yer alan gıdaların besin kalitesi ve ulusal beslenme kılavuzlarıyla uyumluluğu değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Mart 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında, beş büyük süpermarket zincirine ait toplam 708 haftalık broşür retrospektif olarak analiz edilmiştir. Broşürlerde yer alan 21,350 gıda ürünü, 12 ana besin grubuna sınıflandırılmıştır. Dağılımlar tanımlayıcı istatistikler, otokorelasyon ve Box-Ljung zaman serisi analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Reklamların en büyük kısmını şeker ilaveli ve işlenmiş ürünler (%39,06) ile et ve et ürünleri (%25,22) oluşturmuştur. Buna karşılık, ulusal beslenme rehberlerinde vurgulanan meyve, sebze, kurubaklagil ve süt ürünleri düşük oranda temsil edilmiştir. Temel gıdaların erken dönemde, takviye ürünlerin ise daha sonraki aylarda artış gösterdiği mevsimsel eğilimler gözlemlenmiştir. Sonuç: Tanıtılan ürünler ile ulusal beslenme önerileri arasında belirgin bir uyumsuzluk saptanmıştır. Bu durum, özellikle kriz dönemlerinde halk sağlığını olumsuz etkileyebilir. Sağlıksız gıda reklamlarının sınırlandırılması, sağlıklı ürünlerin tanıtımının teşvik edilmesi, izleme sistemlerinin kurulması ve toplumsal farkındalık çalışmalarının artırılması gereklidir.
