Sezen KUMAŞ SOLAK, Ceren GÜR, Burcu AKYÜZ, Mehmet Salih SEVDİ, Serdar DEMİRGAN, Rasim Onur KARAOĞLU, Ayşin SELCAN
Bağcılar Tıp Bülteni - 2026;11(3):290-296
Amaç: Bu çalışmanın amacı, koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) nedeniyle yoğun bakımda takip edilen hastalarda yaş, cinsiyet, klinik skorlar [ardışık organ yetmezliği değerlendirmesi (SOFA), akut fizyoloji ve kronik sağlık değerlendirmesi (APACHE) II], radyolojik tutulum, aşılanma durumu, entübasyon gereksinimi, komorbidite varlığı, evde ve serviste bekleme süreleri ile yoğun bakım ünitesi (YBÜ) kabul anındaki genel durumun mortalite üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Yöntem: Mart 2020-Eylül 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yoğun Bakım Ünitesi'nde COVID-19 pnömonisi tanısıyla izlenen 806 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Hastaların demografik, klinik ve radyolojik bulguları; aşılanma durumu ve tipi (BioNTech, Sinovac), doz sayısı, entübasyon gereksinimi, SOFA ve APACHE II skorları kaydedildi. Mortaliteyi etkileyen faktörler çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. Bulgular: Hastaların %58,6'sı erkek, yaş ortalaması 63,9+/-15,3 yıl idi. Genel mortalite oranı %67,5 bulundu. Mortalite ileri yaş, yüksek APACHE II skoru, entübasyon gereksinimi, kötü genel durum, komorbidite ve ağır bilgisayarlı tomografi (BT) tutulumuyla anlamlı şekilde ilişkiliydi (p<0,05). Aşısız hastalarda mortalite oranı %70,7 iken, aşılılarda %48,3 olarak saptandı. BioNTech (BNT162b2) aşısı yapılanlarda mortalite oranı, CoronaVac (Sinovac) grubuna göre belirgin olarak daha düşüktü (%41,2'ye karşı %55,6, p=0,038). Lojistik regresyon analizine göre yaş, APACHE II skoru, entübasyon gereksinimi, kötü genel durum, komorbidite varlığı ve ağır BT tutulumu mortaliteyi artıran bağımsız değişkenler; aşılanma ise koruyucu faktördü (odds oranı=0,46; %95 güven aralığı: 0,29-0,73; p=0,001). Sonuç: COVID-19 hastalarında mortaliteyi belirleyen başlıca faktörler ileri yaş, komorbidite, kötü klinik durum, yüksek APACHE II skoru, entübasyon ve ağır radyolojik tutulumdur. Aşılanma, özellikle mRNA temelli BioNTech aşısı, YBÜ mortalitesini anlamlı düzeyde azaltmaktadır. Erken başvuru, hızlı klinik değerlendirme ve yaygın aşılanma daha düşük mortaliteyle ilişkili bulundu.
