Atila ALTUNTAŞ, Sıddıka ERSOY, Şeniz TUTUM, Hasret DEMİREL
Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(2):354-365
Giriş: Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) olan ve renal replasman tedavisi (RRT) alan hastalarda depresyon ve anksiyete yaygın psikolojik komplikasyonlardır. COVID -19 pandemisi, bu hastaların yaşadığı psikolojik sıkıntıyı daha da artırmıştır. Bu çalışmanın amacı, COVID -19 salgını sırasında RRT alan hastaların anksiyete ve depresyon düzeylerini değerlendirmek ve bu psikolojik sonuçlarla ilişkili risk faktörlerini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmaya, en az altı aydır periton diyalizi veya hemodiyaliz tedavisi gören yetişkin hastalar dahil edilmiştir. Anksiyete, depresyon ve stres düzeyleri DASS -21 ile, travma sonrası stres belirtileri ise IES -R ile değerlendirilmiştir. Demografik ve klinik veriler de toplanarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 150 hasta katılmıştır (ortalama yaş: 54,3 +/- 14,6 yıl); katılımcıların %60,7'si erkek, %70,7'si evlidir. Ortalama DASS -21 toplam puanı 14,35 +/- 9,15 idi. Ortalama IES -R toplam puanı ise 21,33 +/- 11,69 idi. Hemodiyaliz uygulanan hastaların DASS -21 puanları, periton diyalizi uygulanan hastalara göre anlamlı derecede daha yüksekti. Hastaların %44,7'sinde anksiyete, %38,7'sinde ise depresyon saptanmıştır. Çok değişkenli analizde; kadın cinsiyet, düşük eğitim düzeyi ve eşlik eden hastalıklar, daha yüksek anksiyete ve depresyon düzeyleriyle anlamlı şekilde ilişkili bulunmuştur. Tartışma: COVID -19 pandemisi sırasında RRT alan hastalarda anksiyete ve depresyon yaygındır. Kadın cinsiyet, düşük eğitim seviyesi ve komorbiditeler bu psikolojik durumlar için önemli risk faktörleri olarak öne çıkmaktadır. Sağlık çalışanları bu risk faktörlerinin farkında olmalı ve SDBY hastalarının ruh sağlığını desteklemek için uygun müdahalelerde bulunmalıdır.
