Leman Nur Nehri, Seher Elif Kocoglu
Journal of Immunology and Clinical Microbiology - 2025;10(3):32-50
Giriş: COVID-19'un yayılımı ve ölümcüllüğü üzerinde etkili olabilecek birçok konak ve coğrafi faktör literatürde tartışılmıştır. Bu faktörler arasında özellikle kentsel ekolojik ilişkiler dikkat çekmektedir. Amaç: Bu çalışma, COVID-19'un yayılımı ve ölüm oranları üzerinde hangi konak ve çevresel faktörlerin daha etkili olduğunu kentsel ekoloji bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: COVID-19 ile ilişkili olduğu bildirilen ya da ilişkili olma potansiyeli bulunan çeşitli konak faktörlerine ait veriler 56 ülke için toplanmış ve diyet, mikro besin eksiklikleri, hastalıklar, çevresel faktörler, nüfus yapısı ve ekonomik faktörler olarak gruplandırılmıştır. Bu gruplar üzerinden regresyon analizleri yapılarak COVID-19'un erken yayılımı ve ölüm oranlarıyla ilişkileri değerlendirilmiştir. Bulgular: Analizler sonucunda, COVID-19'un yayılımında en etkili grubun nüfusla ilgili parametreler olduğu, ölüm oranlarında ise ekonomik faktörlerin belirleyici olduğu görülmüştür. Ayrıca nüfus büyüklüğü COVID-19'un yayılma hızıyla, ülkenin GSYİH'sı, Gini indeksi ve çatışma oranları ise ölüm oranlarıyla pozitif yönde ilişkilendirilmiştir. Sonuç: Bulgular, COVID-19'un seyrinde ekonomik ve demografik faktörlerin kritik rol oynadığını ve kentsel ekoloji perspektifinin bu ilişkilerin değerlendirilmesinde güçlü bir araç sunduğunu göstermektedir.
