FATMA EBRU AKIN, ÖYKÜ TAYFUR YÜREKLİ, MUSTAFA TAHTACI, OSMAN ERSOY
Akademik Gastroenteroloji Dergisi - 2023;22(1):20-28
Giriş ve Amaç: Kovid-19 hastalığı, küresel halk sağlığı endişesi yaratan yeni ortaya çıkan bir hastalıktır. Üst gastrointestinal sistem kanaması olan Kovid-19 hastalarının demografik verilerini, klinik özelliklerini, risk faktörlerini ve endoskopi bulgularını değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: 2 Temmuz 2020 - 29 Ocak 2021 tarihleri arasında üst gastrointestinal sistem kanaması nedeniyle endoskopi yapılan ve polimerize zincir reaksiyon ile doğrulanmış ağır akut solunum sendrom-koronavirüs-2 tanısı konan hastalar çalışmaya alındı. Gastrointestinal sistem kanaması olan Kovid-19’lu hastalar retrospektif olarak karşılaştırıldı. Üst gastrointestinal sistem kanaması nedeniyle endoskopi yapılan Kovid-19 hastaları ile kontrol grubu retrospektif olarak demografik veriler, komorbid hastalıklar, kanama semptomu, uygulanan ilaçlar, laboratuvar parametreleri, kanama semptomu ile endoskopi arasındaki süre, endoskopi bulguları, gastrointestinal kanama tedavisi ve ölüm oranları açısından karşılaştırıldı. Bulgular: Üst gastrointestinal sistem kanaması nedeniyle endoskopisi yapılan 40 Kovid-19 hastası (23 erkek, ortalama yaş ± SD, 65.92 ± 12.97) ve 80 Kovid-19 hastalığı olmayan kontrol (43 erkek, ortalama yaş ± SD, 66.17 ± 15.61) hastası karşılaştırıldı. Her iki grupta da en sık görülen kanama semptomu melena idi (%50’ye karşı %60). Yoğun bakım ünitesinde yatış (%47.5’e karşı %20, p = 0.004) ve mekanik ventilasyon ihtiyacı (%22.5’e karşı %5, p = 0.006), kortikosteroid kullanımı (%30’a karşı %2.5, p = 0.000) Kovid-19 hastalığı grubunda daha yaygındı. Eritrosit replasmanı ihtiyacı gruplar arasında farklı değildi [medyan (min - maks) 1.5 (0-13) vs 0.5 (0-22), p = 0.397]. Düşük moleküler ağırlıklı heparin kullanımı Kovid-19 hastalığı grubunda istatistiksel olarak daha yaygındı (%32.5’e karşı %5, p = 0.00). Endoskopi performansına kadar geçen süre, saat olarak Kovid-19 hastalık grubunda anlamlı olarak daha uzundu (62.97 ± 84.59 vs. 21.85 ± 33.91, p = 0.006). Her iki grupta da en sık görülen endoskopik bulgu gastroduodenal ülserdi. Tekrar kanama oranları açısından anlamlı bir fark görülmedi. Ölüm oranı Kovid-19 hastalığı grubunda istatistiksel olarak daha yüksekti (%37.5’e karşı %8.8, p = 0.000). Sonuç: Kovid-19 hastalarında gastrointestinal sistem kanamalarının yönetimine ilişkin daha kesin kılavuzlar geliştirilinceye kadar, hastanın durumu, medikal tedaviye yanıt, tedavi kaynakları ve risklerin değerlendirilmesi açısından multidisipliner değerlendirmeler yapıldıktan sonra, endoskopi yapılıp yapılmayacağına ve işlemin zamanlamasına vaka bazında karar verilmelidir.
