Nezaket Merve YAMAN AKKUŞ, İrem Dilara CAN, Elif Hande ÖZCAN ÇETİN, Hasan Can KÖNTE, Yücel KANAL, Mehmet Uğur ÇALIŞKAN, Kadriye GAYRETLİ YAYLA, Çağrı YAYLA
MN Kardiyoloji Dergisi - 2025;32(4):116-123
Amaç: Akut pulmoner emboli (APE) en sık görülen ölümcül kardiyovasküler hastalıklardandır. Pulmoner embolide (PE) mortalite riskini azaltmak için erken tanı ve yüksek riskli hastaların tespiti önemlidir. Bu çalışmada APE prognozunun belirlenmesinde kullanılan basitleştirilmiş pulmoner emboli şiddet indeksi (sPESI) skoru ile enflamatuvar ve trombotik süreçlerle ilişkili çeşitli hastalıklarda prognoz ve mortaliteyi öngörmede etkili olduğu gösterilen C reaktif protein (CRP) /albümin ve aspartat aminotransferaz (AST)/ alanin aminotransferaz (ALT) oranları arasındaki ilişkiyi değerlendirdik. Ayrıca söz konusu oranların APE'de mortalite öngörüsündeki potansiyel rolünü incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışma Ocak 2018 - Mart 2022 tarihleri arasında Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Ankara Şehir Hastanesi'nde PE nedeni ile takip edilen 18 yaş üstü 450 hastada geriye dönük olarak yapıldı. PE'de şiddet indeksleri olan PESI ve sPESI skorları ile CRP/albümin oranı (CAR) ve AST/ALT oranları hesaplandı. Hastalar mortalite durumuna göre iki gruba ayrılarak incelendi. Değişkenler ve mortalite arasındaki ilişkiyi belirlemek için tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri yapıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların 87'sinde mortalite gözlendi. Mortalite + olan grupta anlamlı olarak CRP seviyesi daha yüksek, albümin değeri daha düşük, PESI ve sPESI skorları ile CAR ve AST/ALT oranları daha yüksek saptandı (p<0,05). sPESI ile CAR arasında anlamlı korelasyon gözlenmedi (p=0,174) ancak sPESI ile AST/ALT oranı arasında pozitif korelasyon saptandı (p=0,011). sPESI (p=0,03), CAR (p=0,017) ve AST/ALT oranı (p=0,021) çok değişkenli logistik regresyon analizinde mortalitenin bağımsız öngördürücüsü olarak bulundu. Sonuç: Çalışmamızda sPESI skoru ile AST/ALT arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. sPESI skoru, CAR ve AST/ALT oranlarının her biri mortalitenin bağımsız öngördürücüsü olarak saptanmıştır. Bu oranların klinik pratiğe dahil edilmeleri, erken risk değerlendirmesini iyileştirebilir ve zamanında uygulanan müdahaleler sayesinde mortalite oranlarını düşürebilir.
