Pınar ŞAHİN
Androloji Bülteni - 2026;28(1):59-65
İnfertilite çiftlerin yaklaşık %15'ini etkileyen bir halk sağlığı sorunudur ve vakaların %50'si sperm eksikliği kaynaklıdır. Spermatogenezin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi testiküler mikroçevrede bulunan faktörlere bağlıdır. Testiküler patolojilerin moleküler mekanizmasının aydınlatılması ve uygun terapötik yaklaşımların geliştirilmesi için testiküler mikroçevrede bulunan ve spermatogenezi düzenleyen faktörlerin belirlenmesi gerekmektedir. C-X-C kemokin ligand 12 (CXCL12), homeostatik bir kemokindir, C-X-C kemokin reseptörü tip 4 (CXCR4)'e bağlanarak birçok hücresel fonksiyonu düzenlemektedir. CXCL12/CXCR4 sinyalinin kanser, romatoid artrit, osteoartrit, astım, amyotrofik lateral skleroz gibi hastalıklarda aşırı aktive olduğu ve sinyal yolağının inhibe edilmesinin birçok hastalıkta koruyucu ya da tedavi edici etki yaptığı bilinmektedir. Testiste, CXCL12 Sertoli hücrelerinden salınmakta, CXCR4 spermatogonyumlar ve somatik hücrelerde ekspre olmaktadır. CXCL12 ve CXCR4'ün postnatal gelişim sürecinde ve erişkinde fareler, primatlar ve insanlarda büyük ölçüde korunduğu bilinmektedir. CXCL12/CXCR4 sinyalinin, primordiyal germ hücre göçü, spermatogonyal kök hücrelerin proliferasyonu ve kolonizasyonunu sağladığı ve testiküler hasar sonrasında spermatogenezi aktive edebildiği bilinmektedir. Ayrıca, bu sinyalin testiküler patolojilerde (varikosel, seminoma, non-seminoma) aşırı aktive olduğu gösterilmiştir ve bu patolojilerdeki rolü tam olarak aydınlatılmamıştır. Bu derlemede CXCL12/CXCR4 sinyalinin erkek üreme sistemi üzerindeki rolleri incelenmiştir.
