Amherstia Pasca RINA, Triana Kesuma DEWI, Endang R. SURJANINGRUM
Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi - 2026;8(1):91-99
İçsel psikolojik faktörler, sağlık sorunları yaşayan bireylerde ruhsal iyilik hâli ve bireysel gelişim üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Bu bağlamda dayanıklılık, stresli yaşam olayları ve sağlıkla ilişkili zorluklar karşısında uyumu destekleyen temel bir psikolojik kaynak olarak değerlendirilmektedir. Zorluklara karşı direnme ve uyum sağlama kapasitesi olarak tanımlanan dayanıklılık, bu çalışmanın temel odak noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, sağlık bağlamında dayanıklılık ile gelişme arasındaki ilişkinin meta-analiz yöntemiyle incelenmesidir. Araştırma kapsamında, PICO çerçevesine dayalı olarak oluşturulan arama stratejisi kullanılarak 2008 -2024 yılları arasında yayımlanan çalışmalar sistematik biçimde taranmıştır. Boolean tabanlı anahtar kelime stratejisi aracılığıyla yedi veritabanından toplam 3.172 çalışma belirlenmiş; dahil edilme kriterlerini karşılayan yedi çalışma meta-analize dahil edilmiştir. Çalışmaların metodolojik kalitesini değerlendirmek ve veri bütünlüğünü sağlamak amacıyla kalite değerlendirmesi ve veri çıkarımı yapılmıştır. Meta-analiz bulguları, dayanıklılık ile gelişme arasında orta düzeyde güçlü ve pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir (etki büyüklüğü = 0,513). Bununla birlikte, heterojenlik analizi çalışmalar arasında anlamlı düzeyde değişkenlik bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, elde edilen bulguların genellenebilirliği ve yorumlanabilirliği açısından dikkatle ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Sonuç olarak, dayanıklılığın sağlık psikolojisi bağlamında bireysel gelişimle anlamlı ve pozitif bir ilişkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır.
