Sevim ÇİMKE, Dilşad Yıldız MİNİKSAR, Mehmet Akif CANSIZ
Developments and Experiments in Health and Medicine - 2025;39(4):255-264
Bu çalışmada, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı çocukların işlevsellik düzeylerine göre ebeveynlerin öz-yeterlik, tükenmişlik ve psikolojik sıkıntı düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Ocak 2020 - Ocak 2021 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin çocuk psikiyatrisi polikliniğine başvuran ve DEHB tanısı almış 5-18 yaş arası çocukların 65 ebeveyni ile yürütülmüştür. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Ebeveyn Öz-yeterlik Ölçeği (PSES), Kessler Psikolojik Sıkıntı Ölçeği (K10-PDS), Maslach Tükenmişlik Envanteri (MBI) ve Weiss İşlevsel Bozulma Derecelendirme Ölçeği -Ebeveyn Formu (WFIRS-P) ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, t testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Annelerin K10-PDS puanları, babalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Ebeveynlerin eğitim düzeyi ile K10-PDS, duygusal tükenme, kişisel başarı, öz-yeterlik ve çocukların işlevsellik düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Yaklaşık 4 yıl ve daha uzun süredir çocuğunda şikayet bulunan ebeveynlerin psikolojik sıkıntı ve duygusal tükenme puanları daha yüksektir. Çocukların işlevsellik düzeyi (WFIRS-P), ebeveynlerin psikolojik sıkıntı düzeyinin %53,8'ini, duygusal tükenmişliğin %62,2'sini, kişisel başarının %34,4'ünü ve öz-yeterliğin %18,1'ini anlamlı düzeyde açıklamıştır. Çocuklardaki işlevsel bozulma düzeyi arttıkça, ebeveynlerin psikolojik sıkıntı ve duygusal tükenmişlik düzeylerinin arttığı; öz-yeterlik ve kişisel başarı algılarının ise azaldığı belirlenmiştir.
