DEHB TANILI YETİŞKİNLERDE PSİKOTERAPİ MÜDAHALELERİNİN DUYGU DÜZENLEME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: SİSTEMATİK BİR GÖZDEN GEÇİRME

Hilal Sıla TURHAN ARSLAN, Özge SARIOT ERTÜRK

Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(4):1507-1523

Aydın Adnan Menderes University, Aydın

 

Bu sistematik derlemenin amacı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı yetişkin bireylerde uygulanan psikoterapi temelli müdahalelerin duygu düzenleme üzerindeki etkilerini inceleyen randomize kontrollü araştırmaları sistematik bir şekilde gözden geçirmektir. Sistematik İncelemeler ve Meta-Analizler İçin Tercih Edilen Raporlama Öğeleri (PRISMA) yönergelerine uygun olarak Web of Science, PubMed, Science Direct, Scopus, TR Dizin ve ULAKBİM veritabanları Mayıs 2025'e kadar taranmış, ve kriterlere uygun altı çalışma sistematik derlemeye dahil edilmiştir. Araştırmaların yanlılık riski Cochrane Yanlılık Riski Değerlendirme aracı kullanılarak değerlendirilmiştir. Ele alınan araştırmalar daha sonra örneklem özellikleri, araştırma desenleri, ölçüm araçları ve elde edilen bulgular açısından değerlendirilerek incelenmiştir. Bulgular, psikoterapi müdahalelerinin müdahale grubunda duygu düzenleme becerilerini genel olarak artırdığını ortaya koymakla birlikte, yalnızca üç çalışmada bu gelişmenin kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermiştir. Sadece öz bildirim araçlarının kullanıldığı, pozitif duyguların düzenlenmesine yönelik ölçümlerin ve DEHB alt tiplerine göre analizlerin eksik olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, gelecek çalışmalarda daha objektif ölçüm yöntemlerine yer verilmesi, pozitif duyguların düzenlenme süreçlerinin de değerlendirilmesi ve DEHB alt tiplerine özgü etkilerin ayrıştırılması önerilmektedir.