RAHİM KOCABAS, SİNAN OGUZHAN ULUKAYA, EYÜP FATİH CİHAN, ALPER YOSUNKAYA
Genel Tıp Dergisi - 2023;33(1):95-99
Amaç: Sepsis, enfeksiyona karşı düzensiz konak yanıtının neden olduğu yaşamı tehdit eden, organ disfonksiyonudur. Sepsise erken müdahale hayati önem arz etmekte ve konuyla ilgili araştırmalar devam etmektedir. Deksmedetomidin (DEX), sedatif, analjezik, anksiyolitik özelliklere sahip imidazol yapıya sahip olan güçlü bir lipofilik α2 - adrenoseptör agonistidir. Son yıllarda DEX’in organ koruyucu etkileri ile ilgili artan sayıda çalışma mevcuttur. Bu proje önerisinde; diğer çalışmalardan farklı olarak sepsisin farklı dönemlerinde uygulanan DEX’in; akciğer, karaciğer ve kalpte oluşan oksidatif stres indeksine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Materyal ve metod: Çalışma için Necmettin Erbakan Üniversitesi Deney Hayvanları Etik Kurulundan (2020 017) onay alındı. Çalışmada deney hayvanı olarak 50 adet dişi wistar albino sıçan kullanıldı. Hayvanlar beş gruba ayrıldı: 1. grup: SHAM (n:10), 2. grup: SEPSİS (n:10), 3. grup: Çekal ligasyon puncture (CLP) işleminden 30 dakika önce DEX (PreDEX, n:10) uygulanan, 4. grup: CLP’den 12. saat sonra DEX uygulanan (Post12DEX, n:10), 5. grup: CLP’den 24. saat sonra DEX uygulanan grup (Post24DEX, n:10) olarak tasarlandı. Bulgular: Karaciğer ve Kalp dokularında; Post12DEX (p <0.001 ve p <0.001) ve Post24DEX (p =0.007 ve p <0.05) gruplarına göre SEPSİS grubunda total antioksidan seviyelerindeki (TAS) azalma istatiksel değerlendirme açıdan anlamlı bulundu. Akciğer, Karaciğer ve Kalp dokularında; PreDEX (p =0.007, p =0.003, p <0.001) grubuna göre SEPSİS grubundaki oksidatif stres indeksi OSI seviyelerindeki artma istatiksel değerlendirme açıdan anlamlıydı. Sonuç: Çalışmamız kendi sınırları içerisinde, CLP sonrası 24. saatte kadar uygulanan DEX’in karaciğer dokusunda, 12. saatte kadar uygulanan DEX’in kalp dokusunda OSI indeksini azalttığı, dolayısı ile bu organları sepsise karşı koruduğu söylenebilir. Fakat akciğer dokusunda sadece CLP öncesi uygulanan DEX OSI indeksini azaltmaktadır.
