Tülin ÇOBANOĞLU, Seda ÇETİN, Hıdır PEKMEZ
Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;7(1):38-46
Giriş: Demans, genellikle ileri yaşlarda görülen ve bilişsel işlevlerin ilerleyici şekilde bozulduğu nörodejeneratif bir hastalık grubudur. Demansın çeşitli alt tiplerinde bilişsel bozulma ile yutma fonksiyonu arasındaki ilişkiyi karşılaştırmalı olarak ele alan çalışmalar sınırlıdır. Literatürde, disfaji prevalansı, klinik seyri ve rehabilitasyon yaklaşımlarıyla ilgili veri eksiklikleri mevcuttur. Bu nedenle, demans hastalarında disfaji ve bilişsel bozukluklar arasındaki ilişkiyi sistematik biçimde değerlendirmek, multidisipliner yönetim stratejilerini geliştirmek ve klinik uygulamalara yol göstermek önemlidir. Bu derleme çalışması, 2010-2024 yılları arasında İngilizce ve Türkçe yayımlanmış hakemli çalışmaları kapsamlı bir şekilde inceleyerek mevcut bilgileri derlemeyi amaçlamaktadır. Sonuç: Literatür, demans hastalarında disfajinin yalnızca motor yetersizlikten değil, aynı zamanda dikkat, bellek ve yürütücü işlevlerdeki bozulmalardan da kaynaklanabileceğini göstermektedir. Disfaji değerlendirmesi, multidisipliner bir yaklaşım gerektirir ve erken tanı ile uygun rehabilitasyon stratejilerinin uygulanması, hastaların yaşam kalitesini artırmada kritik öneme sahiptir. Bu derleme, demans ve disfaji arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayarak, klinik uygulamalara yönelik yeni değerlendirme ve müdahale stratejilerinin geliştirilmesine temel oluşturmayı hedeflemektedir.
