Merve GÜLPAK, Özlem OVAYOLU, Atila YOLDAŞ, Aslı YAYLALI
Gazi Medical Journal - 2026;37(1):65-77
Amaç: Lavanta yağı, antimikrobiyal, antiinflamatuar, analjezik özelliklerinin yanı sıra yara iyileşmesi üzerinde de yararlı etkilere sahiptir. Bu çalışmanın amacı deneysel diyabet modeli oluşturulmuş ratlarda lavanta yağının yara iyileşmesi üzerine etkisini belirlemektir. Yöntemler: Bu randomize kontrollü deneysel çalışmada, 42 erkek Wistar albino sıçandan oluşan üç diyabetik ve üç diyabetik olmayan grup yer almaktadır Sıçanların sırtlarına 12 mm çapında, tam kalınlıkta yara oluşturuldu. Lavanta yağı, Madecassol ve %0,9 sodyum klorür [serum fizyolojik (SF)] yaralara uygulandı. Yara iyileşmesinin makroskobik değerlendirilmesinde; Walker formülüyle yara iyileşme yüzdesi ve ImageJ görüntü analizi programıyla yara alanları hesaplandı. Mikroskobik değerlendirmede; 1., 7., 14. günlerde sıçanlardan doku örnekleri alındı. Hematoksilen-Eozin boyama bulguları ve vascular endothelial growth factor-A (VEGFA), kollajen-I, kollajen-III dağılımları belirlendi. Bulgular: Tüm gruplarda en yüksek yara iyileşme yüzdesi ve Image J ölçümlerinde en düşük yara alanının, lavanta yağıyla pansumanı yapılan gruplarda olduğu saptandı. Lavanta yağının; inflamatuar hücre infiltrasyonunu ve anjiyogenezisi arttırdığı, granülasyon doku oluşumunu ve reepitelizasyonu hızlandırdığı belirlendi. 7. günde VEGFA, kollajen-III, 14.günde ise kollajen-I düzeyinin en yüksek lavanta yağı uygulanan gruplarda olduğu saptandı. Yara iyileşmesi açısından lavanta yağı-SF grupları arasında anlamlı farklılık saptanırken, madecassol-lavanta arasında fark olmadığı belirlenmiştir. Sonuç: Lavanta yağıyla pansumanın tüm gruplarda makroskopik ve mikroskobik olarak yara iyileşmesinde etkili olduğu belirlendi.
