FETTAH EREN, ŞEREFNUR ÖZTÜRK, ALİ ÜNAL, HÜLAGU BARIŞKANER, CEYLAN UĞURLUOĞLU
Kocatepe Tıp Dergisi - 2019;20(4):264-270
AMAÇ: İskemik inmenin primer tedavisi oklüde vasküler yapıların rekanalizasyonudur. Bunun için kullanılan medikal tedavi doku plazminojen aktivatörü (tPA)’dür. Endikasyon süresi ilk 4, 5 saat ile sınırlı olduğundan, hastaların büyük kısmı bu intravenöz tedaviye ulaşamamaktadır. Bu yüzden geç trombolitik tedavi öncesi magnezyum sülfat (MgSO4)’ın etkinliğinin değerlendirildiği deneysel bir çalışma planlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: 52 sıçan rastgele altı gruba ayrıldı. 1. grup, kontrol grubuydu ve herhangi bir işlem yapılmadı. 2. grup, sham grubuydu ve paratrakeal kas diseksiyonu ile karotis artere ulaşıldı. 3. grupta, karotis arter oklüde edildi ve 345 dakika sonra tPA başlandı. 4. grupta, 345 dakika sonra tPA ve 120 dakika sonra MgSO4 başlandı. 5. grupta, 300 dakika sonra MgSO4 ve 345 dakika sonra tPA başlandı. 6. grupta, 120 ve 300 dakika sonra MgSO4 başlandı; 345 dakika sonra ise tPA başlandı. Tüm gruplarda 360 dakika sonra reperfüzyon sağlandı. 24 saat sonra tüm sıçanların nörolojik muayeneleri yapıldı. Kan ve beyin dokusu örnekleri alındı. Kandan nöron spesifik enolaz (NSE) ve iskemi modifiye albümin (IMA) çalışıldı. Beyin dokusu Hematoksilen Eozin ve krezil viyole ile boyandı. Dejenere piramidal nöronlar değerlendirildi. BULGULAR: Grup 3’de mortalite oranı %40, grup 4’de %22.2, grup 5’de %30 ve grup 6’da %11.11 idi. Grup 4’te %17.8, grup 5’te %10 ve grup 6’da %28.9 oranında mortalitede azalma vardı. Grup 6’nın fonksiyonel dizabilitesi ve dejenere nöronal yüzdesi en azdı (p=0.04; p=0.005). NSE seviyesi düşüklüğü fonksiyonel iyilik durumu ve tedavi etkinliği ile ilişkiliydi (r=0.54; p=0.005). IMA seviyesi arttıkça fonksiyonel dizabilite artmaktaydı (p=0.003; r=0.47). Ancak MgSO4 verilen gruplar arasında IMA seviyelerinde farklılık yoktu (p=0.06). SONUÇ: Geç trombolitik tedavi öncesi, MgSO4’ın erken başlanması ve doz tekrarı ile daha iyi fonksiyonel ve histopatolojik sonuçlar elde edilmektedir. NSE ise tedavi etkinliği ve özürlülük durumu ile ilişkili bir biyobelirteçtir.
