Burhan Oral GÜDÜ, Metehan ESEOĞLU, Yusuf TÜRKÖZ, Mehmet GÜL, Zümrüt DOĞAN
Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(1):9-17
AMAÇ: Bu çalışma, oksidatif stres belirteçleri olan süperoksit dismutaz (SOD) ve glutatyon peroksidaz'ın (GPx) serum ve omurilik düzeylerini ile nörolojik iyileşme sonuçlarını değerlendirerek, sıçan omurilik yaralanması (SKY) modelinde pregabalin (PB) ve metilprednizolonun (MP) nöroprotektif potansiyelini araştırmayı amaçladı. GEREÇ VE YÖNTEM: Kırk dört sıçan altı gruba randomize edildi: Sham, PB kontrol (40 mg/kg), yalnızca SKY, MP ile tedavi edilen SKY (30 mg/kg) ve PB ile tedavi edilen SKY (40 ve 80 mg/kg). SKY, Allen ağırlık düşürme yöntemi kullanılarak T10 seviyesinde oluşturuldu. PB ve MP , yaralanma sonrası üç gün boyunca intraperitoneal olarak uygulandı. Nörolojik iyileşme, Tarlov skoru ve eğik düzlem testi kullanılarak değerlendirildi. Başlangıçta 44 sıçan ayrılmış olsa da, mortalite ve teknik kayıplar nedeniyle nihai çalışma kohortu 35 hayvanla sınırlanmıştır; buna rağmen temel biyokimyasal sonuçlar için post-hoc güç analizi %90'ın üzerinde kalmıştır. BULGULAR: MP+SKY grubunda SOD düzeyleri, sham (p=0.006), SKY (p=0.015), 40 PB (p=0.004) ve 80 PB+SKY (p=0.028) gruplarına kıyasla anlamlı derecede azalmıştı. Ayrıca SKY grubunda SOD aktivitesi, 40 PB grubuna göre daha düşüktü (p=0.007). Serum glutatyon peroksidaz (GPx) düzeyleri, hem SKY (p=0.018) hem de 80 PB+SKY (p = 0,009) gruplarında sham grubuna kıyasla anlamlı derecede daha düşüktü; buna karşın 40 PB grubunda GPx aktivitesi, SKY (p=0.010) ve 80 PB+SKY (p=0.006) gruplarına göre daha yüksekti. Omurilik dokusunda, 40 PB+SKY grubunda SOD aktivitesi SKY grubuna göre anlamlı derecede daha düşük bulundu (p=0.007). Ek olarak SKY grubundaki SOD aktivitesi, 40 PB grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yüksekti (p=0.007). Omurilik GPx düzeyleri, SKY grubunda sham (p=0.007), MP+SKY (p=0.010), 40 PB (p=0.003), 40 PB+SKY (p=0.003) ve 80 PB+SKY (p=0.028) gruplarına kıyasla anlamlı derecede artmıştı. Ayrıca MP+SKY grubunda GPx aktivitesi sham grubuna göre daha yüksekti (p=0.045). Pregabalin, eğik düzlem performansını iyileştirdi ancak Tarlov motor skorlarında anlamlı bir değişiklik oluşturmadı; bu durum tam bir lokomotor iyileşmeden ziyade postüral stabilitenin seçici olarak arttığını düşündürdü. Histopatolojik analizde ise travma grupları arasında anlamlı bir fark saptanmadı. SONUÇ: Pregabalin, deneysel omurilik yaralanmasında oksidatif stresi azalttı ve fonksiyonel stabiliteyi kısmen iyileştirdi; bu durum, ileri doğrulama çalışmalarının ardından klinik uygulamaya uygun olabileceğini düşündürmektedir.
