Hayri Can ÖZDEN, Hande YÜCE ÖZDEMİR, Kadir Burak AKGÜN, Şerif KURTULUŞ
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası - 2026;79(2):241-249
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada, Kahramanmaraş depremleri sonrasında afet bölgesinde görevli sağlık çalışanlarının sigara içme davranışlarındaki değişimlerin değerlendirilmesi ve değişimlerin anksiyete, depresyon, travma sonrası stres belirtileri ve nikotin bağımlılığıyla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel çalışma, deprem bölgesindeki üç farklı merkezde çalışan 151 sağlık personeliyle (tüm çalışanların %4.7'si) 01.12.2024-31.01.2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veriler yüz yüze görüşmeyle anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Tüm katılımcılara Beck Anksiyete Ölçeği (BAI), Beck Depresyon Ölçeği (BDI) ve Olayların Etkisi Ölçeği (IES) uygulanmış; sigara öyküsü olanlar Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FTND) ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler Python (Python 3.x) programıyla yapılmış, p<0.05 bulunması anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: 151 katılımcının 63'ü (%41.7) erkek, 88'i (%58.3) kadındı. Yaş ortalaması 32.24+/-8.53 bulundu. Katılımcıların 55'inde (%36.4) sigara öyküsü vardı. Sigara öyküsü olan grubun yaklaşık yarısı (n=27, %49.1) deprem sonrası sigara tüketiminde artış bildirdi. Sigara tüketimini artıran grupta nikotin bağımlılığı ve anksiyete düzeyi daha yüksekti; depresyon ve travma sonrası stres belirtileri açısından anlamlı fark saptanmadı. Regresyon analizlerinde, deprem sonrası sigara tüketimini artırma, yaş ve cinsiyete göre düzeltildiğinde daha yüksek FTND ve BAI puanlarıyla ilişkili bulundu. Sigara içenlerde, IES puanının klinik açıdan anlamlı eşik değerinin üzerinde olma sıklığı sigara içmeyenlere göre daha yüksekti. Deprem sonrası dönemde sigara bırakma girişiminde bulunmayanların oranı arttı. Sonuç: Çalışmanın yapıldığı hastanelerde depremden sonra sigara tüketimindeki artış kayda değerdir. Bu değişimin tek başına travmayla açıklanması güçtür ve nikotin bağımlılığıyla anksiyete düzeyi rol oynayabilir. Afet sonrası hizmetleri planlanırken sağlık çalışanları da sigara bırakma desteği ve ruhsal destek programlarının bir parçası olarak ele alınmalıdır.
