Necip DURSUN, Tuğba ŞAHİN ÇİÇEK
Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;4(4):374-384
Amaç: Doğal afetler, dünya genelinde can ve mal kayıplarına yol açan küresel sorunlardır. Bu çalışmanın amacı, doğal afetlerin - özellikle de depremlerin - sağlık hizmetleri üzerindeki ekonomik etkilerini değerlendirmek; afet yönetim süreçlerinde kamusal ve toplumsal düzeyde alınması gereken önlemler hakkında farkındalık oluşturmak ve politika temelli çözüm önerileri sunmaktır. Yöntem: Bu çalışma, nitel bir derleme olarak tasarlanmıştır. Çalışmada 6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye'de meydana gelen ve 11 ili etkileyen büyük depremin sağlık hizmeti sunumu üzerindeki etkileri, mevcut literatür ve resmi raporlar incelenerek değerlendirilmiştir. Konuya ilişkin bilimsel makaleler, raporlar ve kurumsal belgeler sistematik biçimde gözden geçirilmiş; bulgular tematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Deprem sonrasında birçok kamu ve özel sağlık kurumu yıkılmış veya ağır hasar alarak hizmet dışı kalmıştır. Bu durum sağlık hizmetlerine erişimde ciddi aksamalar yaratmış, sağlık çalışanlarının transferi, sahadaki plansızlık ve hizmet sunumundaki kesintiler sağlık ekonomisine doğrudan ve dolaylı mali yükler getirmiştir. Ayrıca iyileştirme, yeniden inşa, ekipman ve malzeme temini gibi süreçler ekonomik baskıyı daha da artırmıştır. Sonuç: Depremlerin ve doğal afetlerin tamamen önlenmesi mümkün olmasa da, etkilerinin en aza indirilmesi mümkündür. Bu durum, bireysel farkındalıkla başlayan ve kurumsal planlama ile yasal düzenlemelerle desteklenen çok düzeyli bir afet yönetimi sistemi sayesinde gerçekleştirilebilir. Etkili afet yönetimi stratejileri geliştirilmediği takdirde, sağlık sistemi üzerindeki ekonomik yük sürdürülebilirliği tehdit etmeye devam edecektir.
