CENGİZ TUĞLU, S HAKAN KARA
Psychiatry and Clinical Psychopharmacology - 2003;13(3):142-150
Merkezi sinir sistemi ile bağışıklık sistemi arasında peptidler, hormonlar ve diğer ileticiler aracılığı ile doğrudan bir ilişki olduğu yönünde güçlü kanıtlar vardır. Bir çok araştırmada ruhsal stresin ve majör psikiyatrik hastalıkların bağışıklık yanıtına ve bağışıklık sistemi hastalıkları üzerine olası etkileri oldukça iyi çalışılmıştır. Sitokinler bağışıklık sistemi hormonları olarak değerlendirilen farklı protein gruplarıdır ve endokrin, elektrofizyolojik ve davranışsal olarak etkin oldukları bilinir. Periferik lökositlerden üretilen sitokinler, kan beyin bariyerini geçebilirler. Sitokinlerin merkezi ve periferik uygulanması ateş, uyku, yeme davranışı, hareket ve duygudurum üstüne etki eder. Bağışıklık sisteminin etkinleşmesi ve interlökin-1, interlökin-6, tümör nekroz faktör-alfa gibi proinflamatuvar sitokinlerin aşırı salınması ile depresyonun etyolojisi arasında nedensel bir ilişki olduğuna ilişkin kanıtlar gittikçe artmaktadır. Antidepresanların etki mekanizması tam olarak bilinmese de sitokinleri ve diğer bağışıklık sistemi değişkenlerini azaltabileceğine ilişkin kanıtlar vardır. Antidepresanların etkinliğinde bağışıklık sistemini baskılamaları önemli olabilir. Bağışıklık-endokrin-nörotransmiter sistemlerinin kendi aralarındaki ilişkilerinin göz önünde bulundurulması, depresyon biyolojisi ve antidepresanların etki mekanizmasına ilişkin yeni kuramların oluşmasına katkı sağlayacaktır.
