Tuğba KOÇAK ÖZEL, Özden YALÇINKAYA ALKAR
Klinik Psikoloji Dergisi - 2026;10(2):154-167
Bu çalışma, kırılgan bağlanma, depresyon ve stres arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve baş etme stratejilerinin rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmaya uygunluk örnekleme yöntemi kullanılarak 282 üniversite öğrencisi katılmıştır. Veriler öz-bildirim yöntemiyle Kırılgan Bağlanma Stili Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II, Duygu Düzenleme Ölçeği, Başa Çıkma Yolları Envanteri, Algılanan Stres Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri aracılığıyla toplanmıştır. Bu çalışma kapsamında, Kırılgan Bağlanma Stili Ölçeği ilk kez Türk kültürüne uyarlanmıştır. Ardından, kırılgan bağlanma, depresyon ve stres arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve baş etme stratejilerinin aracı rolü test edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi bulgularına göre, yakınlık arayışı (özerklik eksikliği, kaygılı-bağımlı) ve güvensizlik (kararsız ve kaçınan-kayıtsız) boyutlarının alt kategorileri olan dört faktörlü bağlanma örüntüsü doğrulanmıştır. Yapısal eşitlik modeli analizine göre, duygu düzenleme ve baş etme stratejileri, kırılgan bağlanma stilinin depresyon ve stresle ilişkisine aracılık etmektedir. Bulgular hem kararsız hem de kaygılı-bağımlı bağlanma stilinin depresyon ve stres belirtilerini artırdığını göstermiştir. Ek olarak, etkili ve etkisiz baş etme stratejilerinin, kararsız bağlanma stilinin depresyon ve stresle ilişkisinde aracı bir rol oynadığı ortaya konulmuştur. Özellikle, kararsız bağlanma stiline sahip bireylerin, etkisiz baş etme stratejilerini daha fazla ve etkili baş etme stratejilerini daha az kullandıkları için daha fazla depresyon ve stres yaşama eğiliminde oldukları bulunmuştur. Ayrıca, kararsız bağlanma stili, yeniden değerlendirmenin azalması yoluyla depresyon ve stresi dolaylı olarak etkilemektedir. Bu bulgular doğrultusunda, kırılgan bağlanma stilinin depresyon ve stresle ilişkisinin ardındaki mekanizmanın ortaya konmasının hem kuramsal çerçeveye hem de psikoterapötik müdahale sürecine önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
