DERGİ ETKİ FAKTÖRÜ (IF), Q DEĞERİ VE H-İNDEKSLERİNİN ANALİZİ: ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

Ahmet ASAN, Ahmet ASLAN

Acta Medica Alanya - 2026;10(3):200-208

Trakya University, Faculty of Science, Department of Biology, Balkan Campus, Edirne, Türkiye

 

Atıf dizinleriyle ilgili en eski kavramlardan biri (etki faktörü - IF), 1955 yılında Eugene Garfield tarafından ortaya atılmıştır. İlk bilimsel dergiler (Journal des Sciences ve Philosophical Transactions of the Royal Society of London) 1665 yılında Fransa ve İngiltere'de yayımlanmaya başlamış olsa da, bilimsel dergilerin nitelik bakımından farklılık gösterdiği fikri ilk kez 1934 yılında Bradford tarafından dile getirilmiştir. h-endeksi ve dergi Q-değerlerinin kullanımı, IF'nin benimsenmesinden çok daha sonra başlamıştır; ancak bu üç analitik gösterge de atıf metrikleri açısından birbiriyle ilişkilidir ve günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte, çeşitli sınırlamalar nedeniyle bu analitik göstergelerin kullanımı her zaman tartışma konusu olmuştur. Bu analitik kaynaklardan tamamen vazgeçmek mümkün olmasa da, özellikle akademik atamalar, yükseltmeler ve ödül verilmesi gibi süreçlerde kullanımları sınırlandırılabilir ve tek kriter olarak değerlendirilmelerinin önüne geçilebilir. Dikkate alınması gereken en önemli kriterlerden biri nitelik olmalı; bu nitelik ölçütü söz konusu analitik kaynaklarla birlikte kullanılmalı ve değerlendirmeler buna göre yapılmalıdır.