DİLEK BADAY KESKİN, SEMA HEPŞEN, ERMAN ÇAKAL
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilimleri Dergisi - 2025;28(1):30-37
Amaç: Çalışmanın amacı, diabetes mellitus (DM) hastalarında kronik bel ağrısına bağlı engellilik ile ilişkili faktörleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Eylül 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında 224 DM hastası çalışmaya dâhil edildi. Kronik bel ağrısı ile ilişkili engellilik Oswestry Bel Ağrısı Engellilik Anketi [Oswestry Disability Index (ODI)] kullanılarak değerlendirildi. Ağrı yoğunluğu 100-mm görsel analog skala [visual analog scale (VAS)] kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Katılımcıların ortanca yaşı 56,0 (çeyrekler açıklığı, 50,0-62,0) idi. DM’li hastalarda kronik bel ağrısı prevalansı %31,3 idi. Kadın hastaların ortanca ODI skoru erkek hastalara göre daha yüksekti (p=0,002). Ortanca ODI skoru diyabetik nöropatisi olan hastalarda olmayanlara göre daha yüksekti (p=0,004). ODI skoru; beden kitle indeksi (BKİ) (r=0,209, p=0,003) ve VAS skoru (r=0,906, p<0,001) ile pozitif, eğitim süresi ile negatif korele idi (r=-0,215, p=0,001). Tek değişkenli regresyon analizinde, kadın cinsiyet (B=3,594, p=0,010), BKİ (B=0,226, p=0,021), eğitim süresi (B=-0,616, p=0,002), DM süresi (B=0,014, p=0,041) ve diyabetik nöropati varlığı (B=3,861, p=0,018) DM hastalarında kronik bel ağrısı ile ilişkili engellilik için bağımsız değişkenler idi. Çoklu doğrusal regresyon analizinde ise eğitim süresi DM’li hastalarda kronik bel ağrısı ile ilişkili engellilik için tek bağımsız değişken idi (B=-0,482, p=0,012) (R2=0,036). Sonuç: Klinisyenler DM hastalarında kronik bel ağrısı ile ilişkili engellilik için risk faktörlerinin farkında olmalıdır. Eğitim seviyesi düşük, kadın cinsiyette, BKİ yüksek, DM süresi uzun olan ve diyabetik nöropatisi olan hastalar kronik bel ağrısına bağlı engellilik açısından düzenli olarak takip edilmelidir.
