Muhammed Mustafa BEYOĞLU, Elif BEYOĞLU
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(1):1-7
Amaç: Görme kaybına bağlı yaşam kalitesi düşüşü ve iş gücü kaybı gibi etkiler nedeniyle toplum sağlığını doğrudan etkileyen göz taramaları, görme bozuklukları ve kırmızı göz gibi oftalmolojik konulara ilişkin YouTube platformunda en çok izlenen videoların içerik kalitesini sistematik olarak değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada YouTube aramaları için "göz taramaları", "görme bozuklukları" ve "kırmızı göz" anahtar terimleri kullanılmıştır. Video seçiminde algoritmik önyargıyı azaltmak için anonim tarayıcı kullanılmıştır. Elde edilen videoların güvenilirlik düzeyi, modifiye DISCERN (Tüketici Sağlığı Bilgileri için Kalite Kriterleri) ölçeği ile değerlendirilmiştir. Videoların genel bilgi kalitesini belirlemek amacıyla ise Global Kalite Ölçeği (GKÖ) kullanılmıştır. Elde edilen puanlara göre videolar; yüksek (iyi/mükemmel), orta ve düşük kalite olmak üzere üç grupta sınıflandırılmıştır. Bulgular: İncelenen videoların %22,7'si (n=20) iyi/mükemmel kalite düzeyinde, %64,8'i (n=57) orta kalitede ve %12,5'i (n=11) düşük kalitedeydi. İyi/mükemmel kalite grubundaki videolar, orta ve düşük kaliteli videolara kıyasla anlamlı derecede daha yüksek medyan DISCERN skorlarına sahipti (p=0,00). Total izlenme, GKÖ ve DISCERN puan ortalamaları ile anlamlı negatif korelasyon göstermekteydi (Sırasıyla; p=0.002 r= -0.331, p=0.029, r=-0.233). Total like, GKÖ ve DISCERN puan ortalamaları ile anlamlı negatif korelasyon göstermekteydi (Sırasıyla; p=0.002 r= -0.330, p=0.027, r=-0.236). Ayrıca GKÖ ile DISCERN puan ortalamaları birbiriyle anlamlı pozitif korelasyon göstermekteydi (p=0.000, r= 0.752). Sonuçlar: Bir e-kaynak olarak YouTube, sağlık alanı da dâhil olmak üzere çok çeşitli konularda önemli miktarda içerik barındırmaktadır. Ancak platformda yer alan bazı videolar, yanlış, yanıltıcı veya yetersiz içerikler barındırabilmektedir. Bu nedenle hekimler, hastalarını dijital sağlık içeriklerini kullanırken dikkatli olmaları konusunda bilgilendirmeli; güvenilir ve bilimsel kaynaklara yönlendirmeli ve dijital bilgi kaynaklarının eleştirel değerlendirilmesinin önemini vurgulamalıdır.
