Fatmagül VAROL, Nesime Ayşenur GÜLAYDIN, Sevde KOÇYİĞİT, Pınar Baştürk MERÇ
Karya Journal of Health Science - 2026;7(2):73-77
Amaç: Diş hekimliği, işe bağlı kas-iskelet sistemi hastalıklarının sıklıkla lisans eğitimi sırasında geliştiği, ergonomik açıdan zorlayıcı bir meslektir. Çalışmalarda hekimlerin fiziksel iş yükü incelenmiş, ancak lisans döneminde preklinik dönemin vücut farkındalığı ve ağrı hassasiyeti üzerindeki etkileri henüz araştırılmamıştır. Bu çalışma, üçüncü sınıf diş hekimliği öğrencilerinde ilk 14 haftalık preklinik eğitimlerinin başlangıcında ve sonunda, kas-iskelet sistemi rahatsızlığı, vücut farkındalığı ve objektif basınç ağrı eşiklerindeki (BAE) eşzamanlı değişimleri incelemeyi ve böylece erken dönemdeki ergonomik koşulların vücudu nasıl etkilediğini ortaya koymayı amaçladı. Yöntem: Çalışmaya katılmaya gönüllü olan ve bilgilendirilmiş onam veren 32 üçüncü sınıf diş hekimliği öğrencisi (17 kadın, 15 erkek) başlangıçta ve 14 haftalık preklinik dönem sonunda prospektif olarak incelendi. Cerrahi öyküsü, doğuştan kas-iskelet sistemi anomalisi veya kronik hastalığı olan öğrenciler çalışmadan dışlandı. Subjektif parametreler Vücut Farkındalığı Anketi (VFA) ve Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlık Anketi (CKİSR) kullanılarak değerlendirildi. Artmış doku hipersensitivitesi ve basınç ağrı eşikleri (BAE), miyofasiyal tetik noktaları üzerinden Baseline(R) marka mekanik dolorimetre aracılığıyla değerlendirildi. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: On dört haftalık müfredatın ardından katılımcıların CKİSR skorlarının anlamlı şekilde yükselmesiyle (p<.001) toplam kas-iskelet sistemi problemlerinde anlamlı bir artış bulundu. Ek olarak, VFA skorlarının anlamlı derecede düştüğü (p<.001) ve vücut farkındalığında belirgin bir azalma olduğu görüldü. Paralel olarak algometrik testler, vücut genelinde değerlendirilen her kas grubunda BAE değerlerinde anlamlı düşüşler ortaya koydu (p<.001). Sonuç: Preklinik dönem diş hekimliği uygulamalarının tetiklediği kas-iskelet sistemi bozuklukları ve bozulan beden farkındalığı diş hekimliği eğitiminin henüz en erken aşamalarında başlamaktadır. Sonuç olarak, doğru ergonomik yaklaşımların ve önleyici rehabilitasyon stratejilerinin lisans diş hekimliği eğitimi sürecinde planlanması gerekmektedir.
