Funda Gülay Kadıoğlu
Türkiye Biyoetik Dergisi - 2025;12(4):188-197
Amaç: Etik kodlar hem meslekler hem de kurumsal yapılar için etik standartların belirlenmesinde ve etik kültürün inşa edilmesinde temel referans metinleri olarak işlev görür ve ait olduğu mesleğin ortak vicdanını somutlaştırarak ahlaki boyutunun mesleğin uygulayıcıları tarafından kabulünü olanaklı kılar. Bu çalışma, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri 'nin diş hekimliği etiği kodlarının meslek etiğine yönelik yaklaşımlarını tematik olarak analiz ederek, benzerliklerini ve farklılıklarını belirleyebilmeyi amaçlamaktadır . Gereç ve Yöntem: Türk Dişhekimleri Birliği tarafından yayımlanan Diş Hekimliği Meslek Et iği Kuralları 'na (TDB Etik Kodu) ve Amerikan Dişhekimleri Birliği tarafından yayımlanan Etik İlkeler ve Mesleki Davranış Kodu 'na (ABD Etik Kodu) ait etik metinler araştırmanın gerecini oluşturmaktadır. Çalışma, karşılaştırmalı niteliksel analiz yöntemi ile yürütülmüştür. Her iki etik kod metni, sistematik olarak incelenmiş ve içerdiği temalar belirlenmiştir. Belirlenen temalar üzerinden kod metinleri karşılaştırılmıştır. Bulgular: TDB Etik Kodu "ilişki temelli "dir ve etik ilkeler dâhil olmak üzere tüm konul ar hekimin "Hastaya Karşı Sorumlulukları ", "Mesleğine ve Topluma Karşı Sorumlulukları " ve "Meslektaşlarına Karşı Sorumlulukları " başlıklarının altında ele alınmaktadır. ADA Etik Kodu ise "ilke temelli "dir ve tüm konular Hasta Özerkliği, Zarar Vermeme, Yara r Sağlama, Adalet ve Dürüstlük ilkelerinin altında yer almaktadır. Her iki etik kod metnindeki ortak temalar "etik ilkeler ", "profesyonel ilişkiler ", "finansal süreçler ", "medya ve iletişim " ve "toplumsal sorumluluk "tur. ADA Etik Kodu 'nda "aydınlatılmış on am"a ilişkin herhangi bir bilginin bulunmamasının yanı sıra kod metninde, hastanın verilerini yetkisiz erişimlere karşı korumak için diş hekimlerinin siber güvenlik önlemleri alma zorunluluğuna; halk sağlığını tehdit eden salgın hastalık durumlarında, acil olmayan tedavilerin ertelenmesi gerektiğine; reklamın ve tedavi bedellerinde indirimin şeffaf ve doğru yapılmak koşuluyla serbest olduğuna yer verilmesi dikkat çekicidir. Sonuç: Bu karşılaştırmalı incelemenin sonuçları, TDB Etik Kodu her ne kadar ADA Etik Kodu temel alınarak oluşturulmuş olsa da iki etik belgenin arasında belirgin farklılıkların bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu, Türkiye ve ABD 'nin sağlık sistemleri, hukuki yapıları ve profesyonel değer anlayışlarındaki farklı bakış açılarından kaynaklanm aktadır. ADA Etik Kodu, etik sorumluluğu bireyin vicdanına bırakırken; TDB Etik Kodu kurumsal yaptırımlar ve disiplin mekanizmaları ile işlerlik kazanmaktadır. Dolayısıyla, bireysel hesap verebilirliğe dayalı bir sistem ile kurumsal denetime dayalı bir sis tem arasındaki farkların, her iki ülkenin diş hekimliği mesleğine ait uygulamalarında da belirgin bir farklılaşmaya neden olduğunu ileri sür mek olanaklıdır.
