Sunay HOŞGÖR, Selin YEŞİLTEPE
European Journal of Research in Dentistry - 2026;10(1):56-63
Son dönemdeki tıbbi çalışmalarda 'omik' bilimlerinin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Proteinler; yapı taşlarını amino asitlerin oluşturduğu, üç boyutlu yapılar olarak var olan ve çok sayıda farklı görevleri gerçekleştiren biyolojik makromoleküllerdir. Proteom, belirli bir zamanda ve tanımlanmış koşullar altında bir hücre, organ ya da organizmada ifade edilen proteinlerin tümünü kapsar. Proteomik, proteomun yapısı ve fonksiyonunun sistematik olarak incelenmesini ve analizini içerir. Proteomik analizlerde, çalışılan örneklerdeki proteinlerin ayrılması ve elde edilen proteinlerin tanımlanması aşamaları bulunmaktadır. Proteinlerin tanımlanması ve miktarının belirlenmesi için çeşitli proteomik analiz teknikleri geliştirilmiştir. Diş hekimliği alanında; kan, tükürük, mine, dentin, pulpa, dişeti, kemik, sement ve mukoza gibi organik örneklerin analizinde çeşitli proteomik analiz yöntemlerinin kullanıldığı rapor edilmiştir. Proteomik analizler, ağız hastalıklarının erken tespiti ve terapötik ajanların geliştirilmesi amacıyla biyobelirteçlerin tanımlanmasını önemli ölçüde ilerletmiştir. Bu derlemede proteomik çalışmaların temelleri ve çalışma prensiplerine değinilmiş, örnek hazırlama yöntemlerinden başlayarak proteinlerin analizine kadar geçen süreçler genel hatlarıyla sunulmuştur. Ayrıca, diş hekimliğinde yapılan bazı proteomik çalışmalar uzmanlık alanlarına göre gruplandırılarak incelenmiştir.
