Kaan YILMAZER, Onur GEÇKİLİ
European Journal of Research in Dentistry - 2025;9(3):227-232
Klinik öncesi araştırmalar, insan ve hayvan denekler üzerinde yapılan deneysel çalışmaları kapsar. Bu süreçte en kritik aşamalardan biri, deney hayvanları kullanılarak gerçekleştirilen in-vivo çalışmalardır. İn-vivo deneylerde, olumsuz değişkenlerin etkisini en aza indirmek, hayvanların minimum düzeyde travma yaşamasını sağlamak ve kalan ömürlerinde yaşama haklarını acı çekmeden refah içinde geçirmelerini temin etmek için dikkatli, planlı ve etik kurallara uygun bir şekilde hareket edilmelidir. Bu tür çalışmalarda sıklıkla kemirgenler tercih edilir. Bunun temel nedenleri arasında; bu hayvanların küçük boyutlara sahip olması, bakım süreçlerinin diğer türlere kıyasla daha pratik olması ve yeni ortamlara kolayca uyum sağlayabilmeleri yer alır. Ayrıca, hızlı üreme döngüsüne sahip olmaları ve ortalama ömürlerinin kısa olması da tercih edilmelerinde etkili olan diğer unsurlardır. Kemirgenlerin tıbbi araştırmalarda model organizma olarak kullanılmalarının bir diğer gerekçesi ise; genetik, biyolojik ve davranışsal özelliklerinin insanlarla benzerlik göstermesidir. Bu derlemenin temel amacı, hayvan deneyelerinde kullanılan deneklerin yaşam kalitesini etkileyen beslenme, barınma ve üreme gibi temel ihtiyaçların yanı sıra, "3R" ilkeleri olarak bilinen 'Refinement, Replacement ve Responsibility' kavramlarını açıklamaktır.
