Sibel YOLCU, Zehra DURNA
Türk Diyabet Hemşireliği Dergisi - 2026;6(1):7-14
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Diyabet Niyet, Tutum ve Davranış Ölçeği'nin (DIAB-Q) Türkçe Formu'nun geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma metodolojik bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini, Kasım 2020-Mayıs 2021 tarihleri arasında özel bir hastanenin Endokrin ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniğine başvuran ve Tip 2 diyabet tanısıyla izlenen 125 hasta oluşturmuştur. Veriler; Hasta Bilgi Formu ve DIAB-Q Türkçe Formu ile toplanmıştır. Yapı geçerliliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış; orijinal ölçeğin altı psikolojik yapısı test edilerek desteklenmiştir. Dil geçerliliği için çeviri-geri çeviri süreci kullanılmış ve uzman değerlendirmesiyle kapsam geçerlilik indeksi (KGİ) 0.99 olarak hesaplanmıştır. Zamana karşı değişmezlik, 30 katılımcı üzerinde iki haftalık aralıklarla uygulanan test-tekrar test yöntemiyle Spearman korelasyon katsayıları ve eşleştirilmiş örneklem t testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: DIAB-Q, altı psikolojik yapıyı içeren 17 maddeden oluşmaktadır. Ölçek alt boyutlarına ilişkin Cronbach alfa katsayıları 0.598 ile 0.896 arasında değişmektedir. Düzeltilmiş madde-toplam korelasyon değerlerinin tamamı 0.20'nin üzerinde olduğu belirlenmiştir. DFA sonuçlarında faktör yüklerinin 0.588 ile 0.903 arasında iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Eşleştirilmiş örneklem t testleri, iki ölçüm arasında hiçbir alt boyutta istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olmadığını göstermiştir (tüm p > 0.05). Spearman korelasyon katsayıları ise iki ölçüm arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğunu göstermiştir (tüm p < 0.001). Sonuç: DIAB-Q'nun Türkçe versiyonunun, Tip 2 diyabetli bireylerde diyabetle ilişkili niyetleri, tutumları ve davranışları değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğu bulunmuştur.
