Gürkan ÖZDEN, Seher ÇEVİK AKTURA, Ahmet CEVİZ
Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi - 2025;41(3):447-455
ÖZ Amaç: Bu araştırmanın amacı, Tip 2 Diyabet tanısı almış hastalarda tükenmişlik düzeyinin yaşam kalitesi ve glisemik kontrol üzerindeki etkilerini incelemektir. Özellikle tükenmişliğin hastaların HbA1 c düzeyi, kan glikozu kontrolü ve genel sağlık durumlarına yansımasını belirlemek ve tükenmişlik düzeyinin yaşam kalitesi ile ilişkisini değerlendirmek hedeflenmiştir. Gere ç ve Yöntem: Araştırma, Ocak -Mart 2024 tarihleri arasında Türkiye'nin doğusunda bir üniversite hastanesinin endokrin servisinde tanımlayıcı ve ilişkisel bir tasarımla yürütülmüştür. Çalışmaya 18 yaş üzeri ve en az 1 yıldır tip 2 DM (Diabetes Mellitus) tanı sı almış olan, oral antidiyabetik ve/veya insülin tedavisi alan ve iletişim problemi olmayan 168 hasta dahil edilmiştir. Veriler Katılımcı Tanıtım Formu, Diyabet Tükenmişlik Ölçeği ve SF -12 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi nde yapısal eşitlik modellemesi ve aracılık etkisi analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada tükenmişliğin yaşam kalitesi üzerinde doğrudan ve negatif bir etkisi olduğu (beta = -0.460, p < 0.001), tükenmişlik düzeyinin artmasının yaşam kalitesini düşürüğ ü belirlenmiştir. Ayrıca tükenmişliğin glisemik kontrol üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu (beta = 0.118, p < 0.001), glisemik kontrolün de yaşam kalitesi üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğu (beta = -0.593, p < 0.001) saptanmıştır. Glisemik kontrolün, tükenmişlik ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkide kısmi aracı rolü olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Araştırma bulguları, DM hastalarında tükenmişliğin yaşam kalitesini doğrudan ve glisemik kontrol aracılığıyla dolaylı olarak olumsuz etkilediğini göstermektedir. Artan tükenmişlik düzeyleri, glisemik kontrolün bozulmasına ve yaşam kalitesinin düşmesine yol açmaktadır. Bu nedenle, diyabetli hastalarda tükenmişlikle başa çıkmaya yönelik psikolojik destek ve eğitim gibi müdahalelerin uygulanması öneri lmektedir.
