Sedef ZİYANOK-DEMİRTAŞ
Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;4(3):280-293
Diyabet ve kanser gerek gelişmiş gerekse de gelişmekte olan ülkelerde önemli halk sağlığı sorunlarıdır. Dünya Sağlık Örgütü verileri, diyabet prevalansının hızla arttığını ve bu artışın yalnızca kardiyovasküler komplikasyonlarla değil, malign hastalıklarla da ilişkili olabileceğini göstermektedir. Kanser ise dünya genelinde ölüme yol açan ikinci en yaygın hastalık grubudur ve çevresel, genetik ve yaşam tarzı faktörlerinden etkilenir. Epidemiyolojik ve moleküler çalışmalar, özellikle tip 2 diyabet hastalarında bazı kanser türlerinin daha sık görüldüğünü ortaya koymuştur. Obezite, fiziksel inaktivite, ileri yaş ve beslenme alışkanlıkları gibi ortak risk faktörlerinin yanı sıra hiperinsülinemi, kronik inflamasyon ve hiperglisemi gibi diyabete özgü patofizyolojik süreçler de kanser gelişimine katkıda bulunabilir. Diyabet tedavisinde kullanılan ilaçlar da bu ilişki açısından önemlidir. Metforminin bazı kanser türlerinde koruyucu olabileceği, insülin ve bazı insülin analoglarının ise uzun süreli kullanımda potansiyel risk artışı ile ilişkilendirilebileceği tartışılmaktadır. Bu derleme, mevcut literatürü inceleyerek diyabet ve kanser arasındaki çok yönlü ilişkileri değerlendirmeyi ve gelecekteki araştırmalara yön vermeyi amaçlamaktadır.
