İsmail ENGİN, Emre HOCA
Developments and Experiments in Health and Medicine - 2026;40(3):379-388
AMAÇ Basit antropometrik oranlar ve lipid bazlı indeksler, özellikle kelepçe tekniklerinin mümkün olmadığı durumlarda, rutin uygulamada insülin direncini (İR) belirlemeye yardımcı olabilir. Bu çalışmada, aşırı kilolu/obez diyabetik olmayan yetişkinlerde İR'nin potansiyel belirleyicileri olarak bel-boyun oranı (WNR) ve bel-boy oranı (WHtR) dahil olmak üzere antropometrik oranları ve trigliserit/yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (TG/HDL-C) oranını değerlendirdik. GEREÇ YÖNTEM Bu kesitsel çalışmada, vücut kitle indeksi (VKİ) >= 25 kg/m² olan 49 diyabetik olmayan yetişkin (18-75 yaş arası) dahil edildi. Antropometrik ölçümler (bel, boyun, kalça, boy ve ağırlık) ve açlık biyokimyasal parametreleri elde edildi. İR, HOMA-IR >= 2,5 olarak tanımlandı. HOMA-IR ile aday oranlar/indeksler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyonları ile değerlendirildi. İnsülin direnci (IR) ile ilişkili değişkenler, çok değişkenli lojistik regresyon kullanılarak değerlendirildi. BULGULAR Ortalama yaş 43,24 +/- 11,20 yıl; %77,6'sı kadın; ortalama BMI 33,80 +/- 5,15 kg/m² idi. 49 katılımcının 25'inde (%51,0) IR mevcuttu. WNR (r = 0,293, p = 0,041) ve WHtR (r = 0,341, p = 0,016) HOMA-IR ile pozitif korelasyon gösterirken, boyun-ağırlık oranı negatif korelasyon gösterdi (r = -0,358, p = 0,012). TG/HDL-C oranı HOMA-IR ile pozitif korelasyon gösterdi (r = 0,344, p = 0,015). Çok değişkenli lojistik regresyonda, TG/HDL-C (olasılık oranı (OR) 1,432; %95 CI 1,050-1,953; p = 0,023) ve WNR (OR 15,469; %95 CI 1,446-165,541; p = 0,024) IR ile bağımsız olarak ilişkili kalmıştır. SONUÇ Diyabetik olmayan, aşırı kilolu/obez yetişkinlerde, TG/HDL-C oranı ve WNR, IR ile bağımsız olarak ilişkili olup, erişilebilir tarama araçları olarak kullanımlarını desteklemektedir. WHtR ve ek keşifsel oranlar (örneğin, boyun-kilo oranı), HOMA-IR ile anlamlı korelasyonlar göstermiş olup, daha büyük kohortlarda daha fazla doğrulamayı hak etmektedir.
