Melike DEMİR DOĞAN, Şevval BAYGIN
Türk Diyabet Hemşireliği Dergisi - 2026;6(1):15-21
Amaç: Bu çalışma, diyabet hastalarında tamamlayıcı ve alternatif tıp (CAM) kullanımı, kendine bakım düzeyleri ve bunları etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Bu tanımlayıcı kesitsel çalışma 83 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Diyabet Öz Bakım Ölçeği ve Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Yaklaşımları Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: En sık tercih edilen tamamlayıcı ve alternatif tıp yöntemleri manevi yaklaşımlar (dua %91,6; namaz %81,9) ve bitkisel yaklaşımlar (bitki çayları %77,1) olmuştur. Hastanede kalış süresi ve bitkisel, beslenme ve manevi yaklaşımların kullanım düzeyleri arttıkça, diyabet öz bakım düzeyinin de önemli ölçüde arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, kontrollerini düzenli yaptıran, kan glukozunu izleyen ve düzenli ayak bakımı yapan bireylerin öz bakım düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Diyabeti olan hastalarda CAM kullanımı ile öz bakım düzeyi arasında pozitif bir korelasyon bulunuyor. Hastalar, öz bakım süreçlerini desteklemek için manevi ve bitkisel yöntemleri yaygın olarak kullanmaktadır. Sağlık profesyonellerinin, hastaların öz bakımını değerlendirirken bu geleneksel yönelimleri dikkate almaları önerilmektedir.
