Kübra DERELİ, Çağrı ÇÖVENER ÖZÇELİK
Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi - 2025;9(3):334-343
Amaç: Tip 1 diyabetli çocukların yaşadıkları komplikasyonlar, tedavi süreçlerinin yol açtığı fiziksel güçlükler, duygusal ve sosyal açıdan yetersizlik hisleri, beden bütünlüğüne ilişkin kaygılar ve geleceğe dair endişeler gibi çeşitli olumsuz etmenler, bu çocukların yaşam kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle diyabetli çocukların yalnızca fiziksel iyilik hâllerinin değil, aynı zamanda duygusal durumlarının da değerlendirilmesi diyabet yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Diyabette Sorunlu Alanlar Ölçeği Çocuk-Ergen Formu (8-17 yaş)'nun geçerlilik ve güvenirliğini incelemektir. Gereç ve Yöntemler: Metodolojik yaklaşımla yürütülen araştırma, Ekim-Aralık 2024 tarihleri arasında düzenli kontrol için çocuk diyabet polikliniğine başvuran 8-17 yaş aralığındaki 200 tip 1 diyabetli çocuk ve ergen ile gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik değerlendirmesi; dil geçerliği, kapsam ve görünüş geçerliği, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, iç tutarlılık, madde-toplam puan ilişkisi ve test-tekrar test güvenirliği yöntemleriyle yapılmıştır. Bulgular: Ölçeğin 14 maddeden oluştuğu ve üç alt boyutu kapsadığı belirlenmiştir. Orijinal formda alt boyut yer almazken, Türkçe uyarlamasında ölçek "davranışsal" , "duygusal" ve "çevresel" olmak üzere üç alt boyutlu bir yapı kazanmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa değeri 0,845 olarak saptanmıştır. Madde-toplam puan korelasyonu 0,807 ve test-tekrar test korelasyon katsayısı 0,876 olarak bulunmuştur. Sonuç: Diyabette Sorunlu Alanlar Ölçeği Çocuk-Ergen Formu (8-17 yaş), tip 1 diyabetli Türk çocuk ve ergenlerde diyabet yükünü ve diyabette zorluk yaşanan alanları belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak saptanmıştır.
