Muammer AVCI, Ela Güven AVCI, Fatih AKSOY, Barış AFŞAR
Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(1):27-38
Amaç: Yaşam kalitesi, artmış morbidite ve mortalite ile ilişkilidir. Esas olarak yaşam kalitesini etkileyen en önemli iki unsur kişinin depresyonu ve bilişsel fonksiyonlarıdır. Bilişsel gerileme, kronik böbrek yetmezliğinin (KBY) erken evrelerinde bile serebrovasküler hasara bağlı olarak hem mikrovasküler hem de makrovasküler hastalıkla şiddetlenir. Bu hastalığa sahip kişilerde bilişsel işlev bozukluğu prevalansı %30-60'a kadar ulaşmaktadır. Diyaliz hastalarında ise bilişsel işlev bozukluğu prevalansının daha yüksek kardiyovasküler hastalık (KVH) prevalansı nedeni ile daha fazla olması beklenir. KVH ve KBY arasındaki yakın ilişki göz önüne alındığında, bu çalışma depresyon, kognitif disfonksiyon ile kardiyak fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamıştır. Gereç ve Bulgular: Örneklem sayısı diyaliz tedavisi gören 37'si hemodiyaliz ve 18'i periton diyalizi olmak üzere 55 hastadan oluşmaktadır. Katılımcılara Beck Depresyon Envanteri (BDE), Mini-Mental Test (MMSE) ve ekokardiyografi uygulanarak veriler toplandı. Bulgular: Tüm hastalar arasında MMSE skoru ve BDI ile ekokardiyografik parametreler arasında anlamlı bir korelasyon bulunamadı. 37 hemodiyaliz hastasından oluşan alt grupta ise BDE skoru ile kardiyak fonksiyonlar arasında pozitif yönde bir korelasyon gözlendi. Tartışma: Hemodiyaliz hastalarında sol ventrikül diyastol sonu hacmi ve atım hacmi ile depresyon arasında pozitif bir korelasyon vardır. Bu bulgu, kardiyovasküler olaylar ile depresyon arasında bir bağlantı olduğunu gösteren önceki araştırmalarla uyumludur. Öte yandan, çalışmamızda tüm diyaliz popülasyonunda, hemodiyaliz ve periton diyalizi alt gruplarında ekokardiyografik parametreler ile bilişsel işlevler arasında önceki çalışmalara benzer şekilde anlamlı ilişki bulunamamıştır.
