ÖMER FURKAN GÜVERTİ, CEREN ARSLAN, DİDEM DELİORMAN ORHAN,
Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi - 2025;15(56):38-63
Amaç: Telomeraz enzimi, hücre bölünmesi sırasında telomerlerin uzunluğunu koruyarak kısalmalarını önler. Kanser hücrelerinde telomeraz aktivitesi artar ve bu da sürekli bölünmelerine yol açar. Bu nedenle, kanser hücrelerinin sınırsız çoğalmasını engellemek için telomeraza dayalı terapötik stratejiler gereklidir. Bu çalışma, özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri gibi kanser türlerinde telomeraz inhibitörü doğal bileşikleri içeren hem in vitro hem de in vivo çalışmaları gözden geçirmeyi ve sonuçlar çıkarmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Literatürler Google Akademik, PubMed, ScienceDirect, Web of Science ve Scopus gibi veri tabanlarından derlenmiştir. Bulgular: Literatür taraması sonucunda, doğal telomeraz inhibitörlerinin öncelikle terpenoid, alkaloid ve fenolik sekonder metabolitler olduğu belirlenmiştir. Çalışmalara göre, tannik asit, epigallokateşin, kersetin ve resveratrol gibi doğal bileşikler, TERT ekspresyonunu azaltmak ve apoptozu indüklemek de dahil olmak üzere çeşitli mekanizmalar yoluyla telomeraz enzimlerini inhibe etmektedir. Sonuç: Bu çalışma, telomeraz inhibitörlerinin kanser gelişimindeki rolünü ve terapötik potansiyellerini değerlendirmektedir. Bulgular, telomeraz inhibisyonunun kanser için etkili bir tedavi olarak hizmet edebileceğini ve aktivasyonunun yaşlanma karşıtı etkilere de katkıda bulunabileceğini göstermektedir. Ayrıca, özellikle çeşitli kanser türlerinde telomeraz inhibitörlerinin etkinliğini ve yan etkilerini değerlendirmek için ek klinik öncesi ve klinik araştırmalara ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, telomeraz inhibitör etkileri bilinen doğal bileşiklerin etki mekanizmaları hakkında bilgi verilmiş ve olası yan etkilerin en aza indirilmesi için daha kapsamlı klinik öncesi ve klinik araştırmaların yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
