Serdar GÖKTAŞ
Dicle Tıp Dergisi - 2026;53(2):351-360
Amaç: Doğu Anadolu'da bölgesel aeroalerjen duyarlanma paternlerini tanımlamak, bu paternlerin Van ilinin göl kıyısındaki ilçelerinde ve diğer Doğu Anadolu illerinin iç kesimlerinde yaşayan astımlı çocuklarda spirometrik olarak tanımlanan havayolu sonuçlarıyla ilişkisini değerlendirmek. Yöntemler: Bu retrospektif kesitsel çalışmada, 6-18 yaş aralığındaki 235 çocuk ikamet yerine göre (Van ili göl kıyısındaki ilçeler ve diğer Doğu Anadolu illerinin iç kesimleri) sınıflandırıldı. Duyarlanma yükü, pozitif aeroalerjen grup sayısı olarak tanımlandı. Astımı olan 137 çocukta spirometri verisi mevcuttu. Havayolu obstrüksiyonunun (FEV?/FVC < 0,80) bağımsız belirleyicilerini saptamak amacıyla yaş, cinsiyet, eozinofili ve log-dönüştürülmüş IgE için düzeltme yapılarak çok değişkenli lojistik regresyon analizi uygulandı. Bulgular: Duyarlanma paternleri bölgeye göre farklılık gösterdi: ev tozu akarı duyarlanması göl kıyısındaki ilçelerde daha sık görülürken, çimen ve yabani ot poleni duyarlanması iç kesimlerde daha yaygındı. Spirometri uygulanan çocukların %22,6'sında havayolu obstrüksiyonu saptandı. Obstrüksiyon prevalansı, duyarlanma yükü kategorileri arttıkça yükseldi (%8,5; %20,0; %35,0; p = 0,033). Duyarlanma yükü arttıkça FEV?/FVC ve FEF??-?? değerlerinde azalma gözlendi (sırasıyla p = 0,007 ve p = 0,012). Düzeltilmiş analizde duyarlanma yükü, havayolu obstrüksiyonu ile bağımsız olarak ilişkili bulundu (düzeltilmiş OR 1,88; %95 GA 1,24-2,85; p = 0,003). Modelin ayırt ediciliği orta düzeydeydi (AUC 0,68; %95 GA 0,59-0,77). Sonuç: Bölgesel ekolojik bağlam, farklı aeroalerjen duyarlanma paternleri ve klinik olarak anlamlı havayolu fonksiyonu farklılıkları ile ilişkili bulundu. Bu pediatrik kohortta kümülatif duyarlanma yükü, spirometri ile tanımlanan havayolu obstrüksiyonu ile bağımsız olarak ilişkiliydi.
