Oya KORKMAZ
Journal of Medical Topics and Updates - 2026;5(1):1-9
Amaç: Doksorubisin (DOX), östrojen reseptörü (ER)-pozitif meme kanserinin tedavisinde kullanılan temel kemoterapötik ajanlardan biridir. Sitotoksik etkileri büyük ölçüde mitokondriyal reaktif oksijen türleri (ROS) üretimi ve mitokondriye bağımlı apoptozun aktivasyonu aracılığıyla gerçekleşir. Bununla birlikte, seçici redoks modülatörlerinin DOX ile tetiklenen mitokondriyal stres yanıtlarını nasıl etkilediği ve bu etkilerin ER-bağımlı sinyal yolaklarıyla kesişip kesişmediği tam olarak açıklığa kavuşturulmamıştır. Bu çalışmada, melatonin ve fukoidanın DOX kaynaklı oksidatif stres ve apoptoz üzerindeki etkilerinin ER-pozitif MCF-7 meme kanseri hücrelerinde karşılaştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: MCF-7 hücreleri 24 saat boyunca DOX (1 µM), melatonin (1 mM), fukoidan (100 µg/mL) veya bunların kombinasyonlarına maruz bırakıldı. Hücre canlılığı MTT yöntemi ile değerlendirildi. ROS düzeyleri DCFH-DA floresansı ile ölçülerek kontrol grubuna göre normalize edildi. Bax, Bcl-2, aktif (cleaved) kaspaz-3 ve ERalpha protein ekspresyonları ELISA yöntemi ile kantitatif olarak analiz edildi. Bulgular: DOX uygulaması hücre canlılığını anlamlı düzeyde azaltırken ve ROS üretimini artırırken (p<0.001), Bax ve aktif kaspaz-3 düzeylerini artırmış, Bcl-2 ve ERalpha ekspresyonunu azaltmış ve Bax/Bcl-2 dengesini pro-apoptotik yönde değiştirmiştir (p<0.001). Hem melatonin hem de fukoidan DOX kaynaklı ROS üretimini belirgin şekilde azaltmıştır (p<0.001); ancak her iki ajan da hücre canlılığını tam olarak geri kazandıramamış ve apoptotik belirteçleri normalize edememiştir. Fukoidan, melatonine kıyasla daha güçlü bir ROS baskılayıcı etki göstermiştir (p=0.021). Buna karşılık melatonin, ERalpha protein düzeylerini kısmen geri kazandırmış (p=0.008), fukoidan ise ERalpha ekspresyonu üzerinde anlamlı bir etki göstermemiştir. Sonuç: Melatonin ve fukoidan, ER-pozitif meme kanseri hücrelerinde DOX ile indüklenen oksidatif stres ve apoptoz-tik yolakları farklı şekillerde modüle etmektedir. Bu bulgular, kemoterapiye bağlı hücresel stres yanıtlarının düzenlenmesinde mekanizma-spesifik ve birbirinden ayrışan rollerini ortaya koymaktadır.
