Kadir CAN, Erhan NALÇACI
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası - 2026;79(2):130-141
Bu çalışma, Donald O. Hebb'in yaşam öyküsü ve akademik serüveni paralelinde, Davranışın Organizasyonu (The Organization of Behavior, 1949) adlı eserinin ve sinirbilim ile öğrenme psikolojisi tarihinde önemli bir yere sahip olan nöropsikolojik kuramının ortaya çıkış sürecini ele almaktadır. Makalede, Hebb'in Dalhousie, McGill, Chicago, Harvard, Queen's ve Yerkes'te şekillenen akademik kariyeri ile Lashley, Köhler, Penfield ve Lorente de Nó gibi bilim insanlarının düşünsel etkileri değerlendirilmiştir. Hebb'in hücre toplulukları ve faz ardışıklığı postülatlarına dayanan nöropsikolojik kuramının, öğrenmenin nörolojik ve fizyolojik temellerini açıklamaya yönelik deneysel çalışmalar, kuramsal arayışlar ve farklı bilimsel yaklaşımlar arasındaki etkileşimi sonucunda nasıl şekillendiği incelenmiştir. Öğrenmeyi kalıtsal ve çevresel etkenlerin etkileşimiyle gelişen dinamik bir süreç olarak açıklaması ve davranışçı indirgemecilik ile bilişsel yaklaşımlar arasında bütünleyici bir çerçeve sunması vurgulanmaktadır. Ayrıca Hebbian sinaps kavramının günümüzde uzun süreli güçlenme (long-term potentiation), spike zamanlamaya bağlı plastisite (spike-timing dependent plasticity), nöroplastisite ve nörohesaplama araştırmaları üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise Hebb'in nöropsikolojik kuramı, zihin-beden problemine biyolojik temelli bir açıklama sunan önemli bir kuramsal gelişim olarak değerlendirilmiştir.
