Sabri MENGİRKAONİ
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi - 2026;16(2):497-518
Amaç: Bu makale, Osmanlı Devleti'nin son döneminin en önemli tıpçılarından Doktor Besim Ömer'in (Akalın) kaleme almış olduğu "Çocuk" adlı esere odaklanmaktadır. Çalışmada, kitabın içeriğinden hareketle XIX. yüzyılın sonlarında çocuk sağlığı ve Besim Ömer'in konu hakkındaki değerlendirmelerine dair özgün verilerin sunulması amaçlanmıştır. Yöntem: Makalenin ana kaynağını Dr. Besim Ömer'in "Çocuk" adlı kitabı teşkil etmektedir. Ayrıca yazarın anne ve çocuk sağlığı konusuna verdiği önem ile özel ve mesleki hayatını şekillendiren ilmi kişiliği süreli yayınlar, arşiv vesikaları ile mevcut literatür üzerinden ele alınmıştır. Elde edilen veriler döküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Rumi 1309 (1892-1893) yılında basılan kitapta çocuklarla ilgili çeşitli bölümler altında birçok konuya değinilmiştir. Servet-i Fünûn'da dizi halinde yayımlanan bu bölümlerin bir araya getirilip bazı resimlerle zenginleştirilmesiyle bastırılmış olan eserde, çocukların beslenmesi, sütten kesilmesi, yakalandıkları muhtemel bazı hastalıklar ve genel gelişim süreçleri gibi konular işlenmiştir. Sonuç: Eser yazıldığı dönemde ebeveynler, bilhassa anneler ve hekimler için bir başvuru kaynağı olarak tasarlanmıştır. Yazar çocukların sağlıklı yetiştirilebilmesi adına eseri kaleme almıştır. Eserin ön sözündeki "ömr-i beşerin erken zamanı çocukluktur" ifadesiyle, Besim Ömer, çocukların geleceğin yetişkinleri olduğunu vurgulamakta, sağlıklı nesillerin yetiştirilmesinin çocuk sağlığına ehemmiyet verilmesine bağlı olduğuna güçlü bir referansta bulunmaktadır.
