Fatih YILMAZ, Kadri ATAY
Osmangazi Tıp Dergisi - 2026;48(2):166-174
Çölyak hastalığında (ÇH) immün kontrol noktası moleküllerinin (İKM) ekspresyonuna ilişkin sınırlı veri bulunmaktadır. Bu çalışmada, ÇH hastalarına ve bazılarında intraepitelyal lenfosit (İEL) artışı olan ÇH olmayan hastalara ait duodenum biyopsilerinde Tim-3 ekspresyonunun değerlendirilmesi amaçlandı. Yetişkin gastroenteroloji kliniğine başvuran 214 bireyin duodenal dokuları yeniden değerlendirildi. Amerikan Gastroenteroloji Koleji Kılavuzları, ÇH tanısını doğrulamak için kullanıldı. İmmünohistokimyasal analizler için formalinle fikse edilmiş parafine gömülmüş duodenum dokularından kesitler hazılandı. Lamina propriada en yüksek Tim-3 ekspresyonuna sahip alan 40x (BBA) büyütmede sayıldı. Receiver Operating Characteristic analizi, ÇH tanısını "BBA başına >9" (p<0.001, AUC: 0.744) olarak öngören bir kesme değeri sundu. Yüksek Tim-3 ekspresyonu, daha yüksek İEL ve ÇH tanısı ile ilişkiliydi ve tüm kohortta ÇH'nin endoskopik ve serolojik bulgularıyla korele idi (p<0.001). ÇH grubunda, Tim-3 pozitif hücre sayıları ile ortalama İEL sayıları arasında bir korelasyon bulundu (p=0.007, Spearman'ın rho: 0.279). Diğer taraftan, ÇH hastalarında Tim-3 ekspresyonu ile Marsh tipleri (p=0.291), serum tTG (p=0.482) ve EMA (p=0.765) titreleri arasında bir fark tespit edilmedi. ÇH olmayan grupta, Tim-3 ekspresyonu İEL'deki artıştan ve gastrik Helicobacter pylori enfeksiyonundan etkilenmemiştir. Bu çalışmada, Tim-3'ün bir İKM olarak duodenum mukozasındaki ekspresyon profilini ilk kez gösterdik. Bu bulguların daha ileri analizlerle doğrulanması, duodenum mukozasındaki inflamatuar döngünün daha iyi anlaşılmasına ve ÇH hastalarının tanısında ve patogenezinin anlaşılmasında yeni bakış açılarına olanak sağlayacaktır.
