Hatice BEŞİR, Şehnaz CEYLAN
Anatolian Journal of Health Research - 2026;7(1):10-19
Amaç: Duyusal Deneyimler Eğitim Programı'nın, bebeklerin duyu ve diğer gelişim alanlarına etkisini belirlemek ve ebeveyn görüşlerini ortaya koymaktır. Yöntem: Araştırmada karma yöntem kullanılmış; nicel boyutta tek gruplu ön test-son test deneysel desen, nitel boyutta ise durum çalışması tercih edilmiştir. Çalışma grubunu Karabük ilinde yaşayan, 12-36 aylık 15 bebek ve ebeveynleri oluşturmuştur. Bebeklere araştırmacı tarafından hazırlanan eğitim programı uygulanmış ve verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Denver II Gelişimsel Tarama Testi, Duyu Gelişimine Yönelik Dereceli Puanlama Anahtarı, Kontrol Listesi ve Görüşme Formu kullanılmıştır. Bulgular: Analizler sonucunda, bebeklerin dokunma (z=3.26, p<.05), koku (z=3.49, p<.05), görme (z=3.41, p<.05) ve işitme (z=2.97, p<.05) duyularında eğitim öncesi-sonrası puanlar arasında son test lehine anlamlı farklar bulunmuştur. Tat alma alanında ise anlamlı bir değişim gözlenmemiştir (z=1.55, p>.05). Diğer gelişim alanlarına ilişkin olarak; bilişsel (z=3.41, p<.05) ve ince-motor gelişim alanlarında (z=2.64, p<.05) son test lehine anlamlı artışlar elde edilmiştir. Dil [t(14)=12.872, p<.05] ve sosyal-duygusal gelişim alanlarında [t(14)=20.286; p<.05] eğitim sonrası puanların anlamlı biçimde yükseldiği belirlenmiştir. Ayrıca, ebeveynler, bebeklerinin gelişiminde ilerleme gözlemlerken kendi etkileşim ve bilgi kazanımlarını da artırmış; sürece katılmayan diğer ebeveynler için de dolaylı kazanımlar rapor edilmiştir. Sonuçlar: Çalışmada, 12-36 aylık bebeklere uygulanan eğitim programının, bebeklerin tat alma duyusu dışındaki diğer temel duyuları ve bilişsel, ince-motor, dil ve sosyal-duygusal gelişim alanlarını desteklediği görülmüştür. Ayrıca programın, ebeveynlerin bebekleriyle etkileşimlerini arttırdığı ve hem bebekler hem de ebeveynler açısından olumlu etkiler sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
