AHMET ACIDUMAN
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi - 2020;10(2):231-241
Amaç: Bu çalışmada Orta Çağ’da İslam dünyasının bilim ve tıbbının altın çağı olarak adlandırılan döneminin en ünlü hekimlerinden Ebu Bekr Muhammed b. Zekeriyya er-Razi (865-925) ile Ebu’l-Kasım Halef b. Abbas ez-Zehravi (936-1013)’nin insanın sağlığını korumada hamamın yeri ile hamamın yararları ve zararları hakkındaki görüşlerini saptamak ve bu görüşlerin benzerlikleri ile farklılıklarını ortaya koyarak, bu bilgilerin tıp tarihindeki yerlerini belirlemeye çalışmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada esas olarak Ebu Bekr Muhammed b. Zekeriyya er-Razi’nin Kitabu’l-Mansuri ve Kitabu’l-Murşid av el-Fusul adlı eserleri ile Ebu’l-Kasım Halef b. Abbas ez-Zehravi’nin Kitabu’t-Tasrif li-men aceze ani’t-telif adlı eseri incelenmiştir. Razi’nin ve Zehravi’nin adı geçen eserlerde hamam üzerine olan görüşleri Arapçadan Türkçeye çevrilmiş ve bulgular bölümünde sunulmuştur. Bu eserlerde yer alan bilgiler birbirleriyle karşılaştırılmış ve bu bilgilerin tarihsel süreçteki yerleri tıp tarihi literatürü ışığında tartışılmıştır. Bulgular: Ebu Bekr Muhammed b. Zekeriyya er-Razi’nin Kitabu’l-Mansuri adlı eserinin sağlığın korunması üzerine olan dördüncü makalesinin bir bölümü “Hamamın yararları, zararları ve onu kullanma şekli üzerine” olup, Kitabu’l-Murşid av el-Fusul’un da bir bölümü “Hamam üzerine fasıllar” başlığını taşımaktadır. Ebu’l-Kasım Halef b. Abbas ez-Zehravi’nin et-Tasrif li-men aceze ani’t-telif adlı eserinin birinci makalesinde de “Hamamın yararları ve zararları üzerine fasıl” başlıklı bir bölüm yer almaktadır. Sonuç: Ebu’l-Kasım Halef b. Abbas ez-Zehravi’nin et-Tasrif li-men aceze ani’t-telif adlı eserinde hamam üzerine yazdıkları Ebu Bekr Muhammed b. Zekeriyya er-Razi’nin Kitabu’l-Mansuri ve Kitabu’l-Murşid av el-Fusul adlı eserlerinde yer alan bilgilerle neredeyse aynı olup, Zehravi’nin Razi’nin eserlerinden birebir alıntılar yaparak, konu hakkında daha kısa bir sentez oluşturduğu izlenimini vermektedir.
