Emrah ZAYMAN
Journal of Medical Topics and Updates - 2026;5(2):49-56
Amaç: Bu derlemede e-sigara aerosolüne veya e-sıvıya maruz kalmanın testisler ve fertilite üzerindeki histopatolojik, steroidojenik, redoks ile ilgili fonksiyonel etkilerini değerlendirmek; aynı zamanda doğrudan e-sigara kanıtlarını, karşılaştırmalı mekanistik ve klinik bağlamdaki kanıtlardan ayırt etmek amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: PubMed ve Web of Science very tabanlarında, Ocak 2016 ile Haziran 2026 tarihleri arasında yayınlanmış, hakemli İngilizce çalışmalar aranmıştır. Doğrudan e-sigara/e-sıvı testis çalışmaları, fertilite ve IVF/ICSI verileri, derlemeler, karşılaştırmalı mekanistik modeller ve koruyucu müdahale çalışmaları anlatımsal olarak sentezlenmiştir. Yirmi beş kaynak belirtilen kapsamı karşılamıştır. Bulgular: Yapılan çalışmalar, e-sigara maruziyeti seminifer epitel hasarı, testis ağırlığı veya seminifer tübül çapında azalma, sperm hareketliliği ve canlılığında olumsuz etkiler, Leydig hücrelerinde steroidogenezde değişiklik, oksidatif stres ve apoptoz ile ilişkilendirmiştir. Sertoli hücre bağlantısı ve kan-testis bariyerinde bozulmaya dair kanıtlar daha sınırlı bulunmuştur ve mekanizmaya ilişkin birçok bulgu, doğrudan e-sigara maruziyetinden ziyade, sadece nikotin, sigara dumanı, ısıtılmış tütün veya kimyasal toksin modellerinden elde edilmiştir. Sonuç: E-sigaralar, nikotinsiz formülasyonlar kullanıldığında bile fertilite açısından zararsız olarak sunulmamalıdır. Bununla birlikte, heterojen maruz kalma modelleri ve hiç kullanmamış kontrol gruplarını içeren çalışmaların azlığı, kesin klinik çıkarımlara varılmasını engellemektedir.
