Zeynep Ekinci, Aysegul Simsek
Pediatric Practice and Research - 2025;13(3):76-84
Amaç: Kardeşler arası zorbalık, çocukların zihinsel ve sosyal refahını önemli ölçüde etkileyebilen, yaygın ancak sıklıkla göz ardı edilen bir aile içi saldırganlık türüdür. Bu çalışmada, 2020 ile 2025 yılları arasında çocuk ve ergenler arasında kardeşler arası zorbalığının risk faktörlerini ve sağlıkla ilgili sonuçlarını sistematik olarak incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu sistematik inceleme, PRISMA 2020 kılavuzlarına göre, 2020 ile 2025 yılları arasında yayınlanan çalışmaları kapsamaktadır. PubMed, Science Direct, Scopus, Web of Science, PsycINFO, YOK Thesis, Dergipark, and Google Scholar veri tabanlarında "kardeş zorbalığı", "kardeş saldırganlığı", "kardeş istismarı" ve "kardeş çatışması" terimleri taranmıştır. Uygun çalışmalar PICO çerçevesi kullanılarak tanımlanmıştır (5-18 yaş arası çocuklar, kardeş zorbalığına maruz kalma, maruz kalmayanlarla karşılaştırma, psikolojik veya davranışsal sağlıkla ilgili sonuçlar). Kayıtlar Rayyan aracılığıyla bağımsız olarak taranmış ve çalışma kalitesi JBI kontrol listesi ile değerlendirilmiş, uygun çalışmalar ise öyküsel olarak sentezlenmiştir. Bulgular: Toplam 14 çalışma dahil edilmiştir. Bulgular, kardeş zorbalığını sıklıkla erkeklerin uyguladığını, kızların ise sıklıkla mağdur olduğunu göstermektedir. Depresyon, anksiyete, düşük özsaygı gibi psikolojik sorunlar mağdurlarda yaygınken, zorbalarda davranışsal sorunlar ve düşük empati öne çıkmıştır. Batı ülkelerinde fiziksel-sözel, Asya toplumlarında ise ilişkisel-duygusal zorbalık biçimleri daha sık rapor edilmiştir. Sonuç: Kardeşler arası zorbalık, çocukların zihinsel, duygusal ve sosyal iyilik halleri üzerinde önemli ve kalıcı etkilere sahiptir. Bulgular, iletişim kalıplarını, cinsiyet dinamiklerini ve kültürel normları ele alan erken aile temelli önleme programlarına duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır. Kardeşler arası zorbalığın gelişimsel sürekliliğini anlamak ve kanıta dayalı müdahalelere rehberlik etmek için gelecekteki uzunlamasına ve kültürlerarası çalışmalar çok önemlidir.
