Ayten Aytekin PABUCCU, Ali Can GÜNEŞ, Özlem ERDEMC, Kutay BİBEROĞLU
Türk Üreme Tıbbı ve Cerrahisi Dergisi - 2025;9(3):91-96
Amaç: Bu çalışmada, sonografik olarak endometrioma saptanan ve pelvik ağrı, dismenore ve/veya disparoni yakınmaları olan kadınların ötopik endometriumunda PGP 9.5 ile boyanan sinir liflerinin varlığını araştırmak ve bulguları asemptomatik kadınlarla karşılaştırmak amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Prospektif olgu-kontrol çalışmasında 18-49 yaş arası 59 kadın değerlendirildi (31 endometriozis, 28 kontrol). Endometriozis grubu ultrasonografi ile endometrioma tanısı alan hastalardan, kontrol grubu ise ultrasonografisi normal olan ve anormal uterin kanama nedeniyle endometrial örnekleme yapılan, pelvik ağrı, dismenore, disparoni, infertilite veya klinik endometriozis şüphesine yönelik semptomu bulunmayan kadınlardan oluştu. Dismenore, disparoni ve kronik pelvik ağrı şiddeti Biberoglu-Behrman skalası ile sınıflandırıldı. Ötopik endometrium Pipelle ile örneklendi. Dokular rutin histopatolojik incelemenin ardından PGP 9.5 için otomatik immünohistokimyasal yöntemle boyandı. Klinik verilere körlenmiş tek bir jinekopatolog sinir liflerini değerlendirmiştir. Bulgular: Yaş, menarş yaşı ve parite açısından gruplar benzerdi; median gravida endometriozis grubunda daha düşüktü (p=0.005). Dismenore tüm endometriozis olgularında mevcut olup kontrol grubunda yalnızca bir olguda orta şiddetteydi. Disparoni ve kronik pelvik ağrı endometriozis grubunda anlamlı olarak daha sık ve daha şiddetliydi (tümü p<0.001). PGP 9.5 pozitif sinir lifleri endometriozis grubunda 2/31 (%6.5), kontrollerde 1/28 (%3.6) olguda saptandı ve oranlar arasında fark yoktu (p=0.599). Sonuç: Mid-proliferatif, hormon-naif bu kohortta PGP 9.5 pozitif endometrial sinir lifleri endometriozis-ilişkili ağrıyı asemptomatik kontrollerden ayırt etmemiştir. Daha büyük, laparoskopiyle doğrulanmış ve standart boyama protokolleri kullanılan çalışmalar, ötopik endometrial innervasyonun ağrı patogenezi ve olasılık biyobelirteç değerini netleştirmelidir.
