Nermin ALTUNBAŞ, Nurdan KAYA YILMAZ
Sabuncuoglu Serefeddin Health Sciences - 2026;8(1):16-24
Endometriozis, üreme çağındaki kadınları etkileyen, kronik inflamatuar bir hastalıktır ve pelvik ağrı, azalmış yaşam kalitesi ve karmaşık bakım gereksinimleri ile yakından ilişkilidir. Hemşirelik alanında bu duruma yönelik ilginin artmasıyla birlikte, bilimsel literatürün yapısının anlaşılması kanıta dayalı uygulama ve araştırmaların yönlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma, hemşirelik alanıyla ilişkili araştırma eğilimlerini, iş birliği örüntülerini ve tematik yoğunlukları belirlemek amacıyl a endometriozis, kronik pelvik ağrı, ağrı yönetimi ve yaşam kalitesi konularına ilişkin literatürü bibliyometrik bir yaklaşımla değerlendirmektedir. Web of Science Core Collection veri tabanından 1 Ocak 2014 -31 Aralık 2024 tarihleri arasında yayımlanan toplam 297 yayın elde edilmiştir. VOSviewer 1.6.20 programı kullanılarak anahtar kelime eş -oluşum haritaları, atıf ağları, yazar iş birliği örüntüleri, doküman kümeleri ve uluslararası araştırma iş birliği görselleştirmeleri oluşturulmuştur. En sık çalışılan temaların "endometriozis", "pelvik ağrı" ve "yaşam kalitesi" olduğu görülmüştür. Ağrı, depresyon ve duygusal yük gibi psikososyal faktörler literatürün merkezinde yer alan konulardır. En yüksek atıf alan çalışmalar Dunselman ve ark. (2014) ile Chapron ve a rk. (2019) olmuştur. En fazla araştırma çıktısı Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Kanada tarafından üretilmiş olup, Türkiye'nin katkılarının son yıllarda belirgin şekilde arttığı saptanmıştır. Bulgular, endometriozis araştırmalarında bütüncül bir biyopsikososyal yaklaşıma doğru artan bir yönelimi ve disiplinler arası iş birliğinin genişlediğini göstermektedir. Psikososyal destek ve semptom yönetimiyle ilgili temalar hemşirelik açısından doğrudan önem taşımaktadır. Bu bibliyometrik değerlendirme, hemşirelik araştırma önceliklerinin belirlenmesine ve kadın sağlığı hemşireliğinde hasta merkezli klinik ve eğitim stratejilerinin güçlendirilmesine katkı sağlamaktadır.
